Trào ngược dạ dày xảy ra khi dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản. Cảm giác nóng rát sau xương ức là dấu hiệu quen thuộc nhất. Nhiều người chỉ bị thỉnh thoảng sau bữa ăn no. Vậy dấu hiệu nào gợi ý bệnh đã rõ ràng, và cách nào giúp giảm khó chịu hằng ngày?

Trào ngược dạ dày là gì?

Bình thường, van ở cuối thực quản đóng lại sau khi thức ăn xuống dạ dày. Van này ngăn dịch vị trào ngược lên trên. Khi van yếu đi, dịch vị có tính axit dễ trào ngược lên thực quản. Niêm mạc thực quản không chịu được axit nên gây cảm giác nóng rát. Trào ngược dạ dày vì thế không chỉ là khó tiêu thông thường.

Trào ngược dạ dày có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Người lớn tuổi, người thừa cân và phụ nữ mang thai thường gặp hơn. Tình trạng này thường nặng hơn khi nằm xuống hoặc cúi người. Hiểu đúng cơ chế giúp mỗi người chủ động hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

Dấu hiệu thường gặp

Ợ nóng là dấu hiệu điển hình nhất của trào ngược dạ dày. Cảm giác nóng rát lan từ vùng thượng vị lên cổ họng. Nhiều người cảm thấy chua miệng sau khi ăn hoặc khi nằm. Ợ hơi và ợ chua cũng xuất hiện khá thường xuyên.

Một số người bị khàn tiếng hoặc đau họng kéo dài không rõ nguyên nhân. Cảm giác vướng ở cổ họng cũng có thể liên quan đến trào ngược. Ho khan về đêm là dấu hiệu ít người nghĩ tới. Những dấu hiệu này dễ bị nhầm với viêm họng thông thường.

Trẻ nhỏ bị trào ngược dạ dày thường nôn trớ sau khi bú. Bé quấy khóc và chậm tăng cân là dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý. Ở người lớn, trào ngược về đêm làm giấc ngủ gián đoạn. Thức dậy với vị chua trong miệng là trải nghiệm khá phổ biến.

Nguyên nhân và yếu tố làm nặng thêm

Áp lực trong ổ bụng tăng cao là nguyên nhân phổ biến. Ăn quá no, thừa cân và mang thai đều làm tăng áp lực này. Cơ vòng thực quản dưới yếu đi theo tuổi tác cũng góp phần. Một số thuốc có thể làm cơ vòng này giãn ra.

  • Ăn nhiều đồ chiên rán, cay nóng hoặc chua.
  • Uống cà phê, rượu bia và nước có ga.
  • Ăn khuya, nằm ngay sau khi ăn.
  • Hút thuốc lá và mặc quần áo chật quanh bụng.
  • Căng thẳng kéo dài làm dạ dày tiết nhiều axit hơn.

Cách giảm khó chịu hằng ngày

Ăn uống điều độ

Chia nhỏ bữa ăn giúp dạ dày không bị quá tải. Ăn chậm và nhai kỹ cũng giúp tiêu hóa nhẹ nhàng hơn. Người bị trào ngược dạ dày nên tránh ăn quá no vào buổi tối. Bữa tối nhẹ nhàng và cách giờ ngủ ít nhất ba tiếng là lựa chọn hợp lý.

Thói quen sinh hoạt

Kê cao đầu giường khoảng 15 đến 20 cm giúp giảm trào ngược ban đêm. Cách này dùng lực hút của trọng lực để giữ dịch vị ở lại dạ dày. Người thừa cân giảm cân từ từ cũng cải thiện đáng kể. Bỏ thuốc lá giúp cơ vòng thực quản hoạt động tốt hơn.

Căng thẳng kéo dài làm dạ dày tiết nhiều axit hơn bình thường. Dành thời gian thư giãn mỗi ngày giúp giảm bớt áp lực này. Ngủ đủ giấc và giữ giờ ngủ đều đặn cũng hỗ trợ tiêu hóa. Những thay đổi nhỏ lặp lại hằng ngày tạo ra khác biệt rõ rệt theo thời gian.

Khi nào cần đi khám?

Ợ nóng xảy ra hơn hai lần mỗi tuần là dấu hiệu cần chú ý. Người bệnh nên đi khám khi triệu chứng kéo dài nhiều tuần không đỡ. Khó nuốt, sụt cân không rõ nguyên nhân hay nôn ra máu cần đi khám sớm. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến tổn thương thực quản.

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi để quan sát thực quản và dạ dày. Kết quả nội soi giúp xác định mức độ tổn thương nếu có. Thuốc giảm tiết axit thường được kê theo từng trường hợp cụ thể. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài mà chưa hỏi bác sĩ.

“Trào ngược dạ dày chỉ do ăn cay”

Thực tế, ăn cay chỉ là một yếu tố làm nặng thêm. Nguyên nhân chính thường nằm ở cơ vòng thực quản yếu hoặc áp lực ổ bụng tăng. Nhiều người không ăn cay vẫn bị trào ngược thường xuyên. Vì vậy, điều chỉnh cả ăn uống lẫn thói quen sinh hoạt mới mang lại hiệu quả lâu dài.

Trào ngược dạ dày thường cải thiện khi thay đổi ăn uống và thói quen sinh hoạt. Nhận biết sớm dấu hiệu giúp mỗi người chủ động hơn với sức khỏe của mình. Tìm hiểu thêm về bệnh gan giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa dạ dày và gan. Khi triệu chứng kéo dài, đi khám sớm vẫn là lựa chọn an toàn nhất.