Bụng đau âm ỉ, đầy hơi sau bữa ăn và đi ngoài lúc táo lúc lỏng. Đi khám nhiều lần vẫn không thấy tổn thương nào rõ rệt. Liệu đây có phải hội chứng ruột kích thích? Hiểu đúng bản chất bệnh và dấu hiệu nhận biết giúp người bệnh bớt lo lắng. Biết cách sống chung hằng ngày giúp người bệnh chủ động hơn.

Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích là rối loạn chức năng của đường ruột. Ruột vẫn có cấu trúc bình thường, không viêm hay loét. Vấn đề nằm ở cách ruột co bóp và cảm nhận. Ruột co bóp không đều gây đau bụng và rối loạn đi ngoài.

Bác sĩ chẩn đoán hội chứng ruột kích thích sau khi loại trừ nguyên nhân khác. Không có xét nghiệm nào khẳng định chắc chắn bệnh này. Bác sĩ thường hỏi kỹ triệu chứng, thời gian và thói quen ăn uống. Người bệnh có thể được nội soi khi có dấu hiệu cảnh báo.

Dấu hiệu thường gặp

Đau bụng là dấu hiệu nổi bật nhất của hội chứng ruột kích thích. Cơn đau thường quặn từng cơn ở vùng bụng dưới. Đau tăng lên sau khi ăn và giảm sau khi đi ngoài. Đau bụng do hội chứng ruột kích thích thường không đánh thức người bệnh lúc nửa đêm.

Đầy hơi và chướng bụng là dấu hiệu thứ hai thường gặp. Bụng căng tức sau bữa ăn, nhất là bữa nhiều tinh bột. Người bệnh có thể xì hơi nhiều hơn bình thường. Cảm giác đầy bụng làm ăn uống mất ngon.

Đi ngoài thay đổi thất thường

Người bệnh có thể táo bón kéo dài nhiều ngày. Người khác lại tiêu chảy, nhất là sau bữa ăn sáng. Nhiều người xen kẽ cả hai tình trạng trong cùng một tuần. Phân thường nhỏ, cứng khi táo bón và lỏng khi tiêu chảy.

Yếu tố khởi phát thường gặp

Nhiều loại thực phẩm có thể làm triệu chứng nặng hơn. Sữa và sản phẩm từ sữa gây đầy hơi ở một số người. Đồ ăn cay, chiên rán và nhiều dầu mỡ cũng dễ kích thích ruột. Cà phê, rượu bia và nước có ga làm ruột co bóp mạnh hơn.

  • Ăn quá no hoặc bỏ bữa rồi ăn dồn vào một bữa.
  • Uống nhiều cà phê, rượu bia hoặc nước có ga.
  • Ăn nhanh, vừa ăn vừa làm việc căng thẳng.
  • Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài nhiều ngày.
  • Thay đổi giờ giấc sinh hoạt đột ngột khi đi xa.

Căng thẳng là yếu tố khởi phát quan trọng không kém thực phẩm. Ruột và não bộ liên hệ chặt chẽ với nhau qua hệ thần kinh. Khi lo lắng, ruột co bóp nhanh hơn và nhạy cảm hơn. Ngủ ít và làm việc quá sức cũng làm triệu chứng tái phát.

Khác với viêm ruột ở điểm nào?

Hai bệnh này dễ bị nhầm vì đều gây đau bụng và rối loạn đi ngoài. Hội chứng ruột kích thích là rối loạn chức năng, ruột không bị viêm. Viêm ruột là bệnh viêm thật sự, gồm viêm loét đại tràng và bệnh Crohn. Người bị viêm ruột có thể đi ngoài ra máu, sốt và sụt cân.

Người bệnh không nên tự kết luận mình mắc bệnh nào. Bác sĩ dựa vào tiền sử, xét nghiệm và nội soi để phân biệt. Điều trị hai bệnh này hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, chẩn đoán của bác sĩ vẫn là bước đầu tiên quan trọng nhất.

Cách sống chung hằng ngày

Ăn uống đều đặn

Ăn đúng bữa và chia nhỏ khẩu phần giúp ruột làm việc ổn định hơn. Nhai kỹ và ăn chậm làm giảm lượng hơi nuốt vào bụng. Ghi nhật ký thực phẩm giúp nhận ra món nào hay gây khó chịu. Người bệnh nên thử bỏ từng món nghi ngờ trong vài tuần.

Quản lý căng thẳng

Ngủ đủ giấc giúp ruột và não bộ phục hồi sau một ngày dài. Đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày hỗ trợ tiêu hóa và giảm căng thẳng. Hít thở sâu vài phút trước bữa ăn giúp cơ thể thư giãn. Người bệnh nên giữ giờ ngủ đều đặn, tránh thức khuya liên tục.

Theo dõi triệu chứng theo ngày giúp bác sĩ hiểu rõ diễn tiến bệnh. Người bệnh nên ghi lại lúc đau, món đã ăn và mức căng thẳng. Tái khám đúng hẹn giúp điều chỉnh hướng xử lý kịp thời. Thuốc giảm triệu chứng chỉ dùng khi bác sĩ kê đơn cụ thể.

Khi nào cần đi khám?

Một số dấu hiệu cần đi khám sớm, không nên chờ đợi. Đi ngoài ra máu hoặc phân đen là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Sụt cân không rõ nguyên nhân đi kèm đau bụng cũng đáng lo. Sốt kéo dài hoặc đau bụng dữ dội về đêm cần được kiểm tra ngay.

Hội chứng ruột kích thích là bệnh dạ dày, uống thuốc dạ dày là khỏi

Thực tế, bệnh này liên quan đến ruột, không phải dạ dày. Thuốc dạ dày không giải quyết được rối loạn co bóp của ruột. Bệnh cần chẩn đoán đúng và điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt. Khi triệu chứng kéo dài, bác sĩ mới là người quyết định hướng xử lý phù hợp.

Hội chứng ruột kích thích thường theo người bệnh lâu dài nhưng có thể kiểm soát được. Hiểu rõ yếu tố khởi phát giúp giảm số lần tái phát đáng kể. Tìm hiểu thêm về bệnh gan giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa ruột và gan. Khi triệu chứng thay đổi bất thường, đi khám sớm vẫn là lựa chọn an toàn nhất.