Tầm soát ung thư đại tràng: Ai nên làm và khi nào?
Nhiều người vẫn khỏe mạnh nhưng bác sĩ vẫn khuyên tầm soát ung thư đại tràng. Lý do là ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm thường chưa gây triệu chứng. Vậy ai nên tầm soát, bắt đầu từ độ tuổi nào và phương pháp nào phù hợp?
Tầm soát là gì và khác gì với đi khám
Tầm soát là việc kiểm tra ở người chưa có triệu chứng. Mục đích là tìm polyp hoặc ung thư ở giai đoạn rất sớm. Polyp là khối u nhỏ mọc trên thành ruột. Một số polyp có thể phát triển thành ung thư sau nhiều năm. Phát hiện polyp sớm giúp bác sĩ xử trí trước khi bệnh tiến triển.
Đi khám khi có triệu chứng là việc khác. Khi đó, người bệnh đã thấy máu trong phân, đau bụng kéo dài hoặc sụt cân. Tầm soát ung thư đại tràng diễn ra trước khi triệu chứng xuất hiện. Nhờ vậy, cơ hội xử trí sớm thường cao hơn.
Ai nên tầm soát ung thư đại tràng
Người có nguy cơ trung bình là nhóm đông nhất. Đó là người trưởng thành không có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng. Nhóm này vẫn nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát. Nguy cơ tăng dần theo tuổi, vì vậy độ tuổi bắt đầu thường được quan tâm nhất.
- Người có cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng.
- Người từng có polyp đại tràng hoặc ung thư đại trực tràng trước đây.
- Người mắc bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại tràng.
- Người mang hội chứng di truyền liên quan đến ung thư đường ruột.
Những trường hợp trên thuộc nhóm nguy cơ cao hơn. Bác sĩ có thể đề nghị tầm soát sớm hơn và theo dõi sát hơn.
Độ tuổi bắt đầu và tần suất tầm soát
Với người nguy cơ trung bình, tầm soát ung thư đại tràng thường bắt đầu quanh tuổi 45 đến 50. Đây là mức phổ biến trong nhiều hướng dẫn quốc tế. Vì vậy, độ tuổi bắt đầu nên dựa trên tư vấn của bác sĩ. Người nguy cơ cao có thể cần bắt đầu sớm hơn.
Tần suất tầm soát ung thư đại tràng phụ thuộc vào phương pháp đã chọn và kết quả lần trước. Nội soi đại tràng thường được nhắc lại sau khoảng mười năm nếu kết quả bình thường. Xét nghiệm máu ẩn trong phân thường làm lại mỗi năm. Lịch hẹn cụ thể do bác sĩ quyết định.
Các phương pháp tầm soát phổ biến
Hiện nay có vài phương pháp tầm soát được dùng phổ biến. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng. Bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp với mỗi người. Dưới đây là hai cách được nhắc tới nhiều nhất.
Xét nghiệm máu ẩn trong phân
Xét nghiệm này tìm lượng máu rất nhỏ lẫn trong phân. Lượng máu nhỏ đến mức mắt thường không nhìn thấy được. Người làm xét nghiệm lấy mẫu phân tại nhà theo hướng dẫn, rồi gửi mẫu tới phòng xét nghiệm. Nếu kết quả dương tính, bác sĩ thường đề nghị nội soi để kiểm tra thêm.
Nội soi đại tràng
Nội soi đại tràng dùng ống mềm có gắn camera để quan sát toàn bộ đại tràng. Bác sĩ có thể phát hiện polyp và cắt bỏ ngay trong lúc nội soi. Trước khi nội soi, người bệnh cần làm sạch ruột theo hướng dẫn. Nội soi giúp tầm soát ung thư đại tràng toàn diện, vì bác sĩ quan sát trực tiếp lòng ruột.
Các phương pháp khác
Ngoài hai cách trên, còn có xét nghiệm tìm DNA bất thường trong phân. Một lựa chọn khác là chụp CT đại tràng, còn gọi là nội soi ảo. Các phương pháp này ít phổ biến hơn nội soi. Bác sĩ sẽ giải thích ưu điểm và hạn chế của từng lựa chọn.
Khi nào cần đi khám sớm
Tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng. Khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc đi khám không nên chờ đợi. Tìm hiểu về dấu hiệu ung thư sớm giúp nhiều người chú ý hơn tới thay đổi của cơ thể. Những biểu hiện dưới đây là lý do nên đi khám.
- Máu trong phân xuất hiện nhiều lần hoặc kéo dài không hết.
- Thói quen đi tiêu thay đổi rõ rệt và kéo dài nhiều tuần.
- Đau bụng kéo dài đi kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Cảm giác đi tiêu chưa hết dù vừa đi xong.
Các biểu hiện trên không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc bệnh nghiêm trọng. Nhiều nguyên nhân lành tính cũng gây ra biểu hiện tương tự. Tuy nhiên, chỉ thăm khám mới giúp làm rõ nguyên nhân.
Không có triệu chứng thì không cần tầm soát
Nhiều người nghĩ khỏe mạnh thì không cần kiểm tra gì thêm. Thực tế, ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm thường chưa gây triệu chứng rõ rệt. Tầm soát ra đời chính là để phát hiện bệnh trước khi triệu chứng xuất hiện.
Kết luận
Tầm soát ung thư đại tràng là cách chủ động chăm sóc sức khỏe khi cơ thể vẫn khỏe mạnh. Người có tiền sử gia đình hoặc polyp nên trao đổi với bác sĩ sớm hơn. Việc chọn phương pháp và tần suất phù hợp giúp việc tầm soát nhẹ nhàng hơn.
Bài viết chỉ chia sẻ thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Khi có dấu hiệu kéo dài, việc đi khám giúp làm rõ vấn đề.

