Dinh dưỡng cho người bệnh ung thư: Ăn đủ chất và giữ sức trong điều trị
Dinh dưỡng cho người bệnh ung thư thường khó khăn hơn bình thường. Mùi thức ăn, cảm giác buồn nôn và miệng khô khiến nhiều người ăn ít đi. Ăn không đủ khiến cơ thể thiếu năng lượng và khó hồi phục sau mỗi đợt điều trị. Bài viết này chia sẻ nguyên tắc ăn uống và nhóm thực phẩm thường được ưu tiên.
Vì sao ăn uống trở nên khó khăn khi điều trị
Thuốc điều trị ung thư có thể làm thay đổi vị giác và khứu giác. Nhiều người thấy thức ăn có vị kim loại hoặc mùi khó chịu hơn trước. Buồn nôn và mệt mỏi cũng làm cảm giác thèm ăn giảm rõ rệt. Một số người bị đau miệng hoặc khó nuốt sau xạ trị vùng đầu cổ.
Tâm lý lo lắng trước mỗi đợt điều trị cũng ảnh hưởng tới bữa ăn. Người bệnh ăn ít dần mà không nhận ra, rồi sụt cân theo thời gian. Sụt cân nhiều làm sức khỏe giảm và việc điều trị gặp khó khăn hơn. Vì vậy, ăn uống đủ chất là một phần quan trọng của quá trình điều trị.
Nguyên tắc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư
Nguyên tắc chung của dinh dưỡng cho người bệnh ung thư là đủ năng lượng và đủ đạm mỗi ngày. Cơ thể cần năng lượng để duy trì cân nặng và cần đạm để phục hồi mô. Chia nhỏ bữa ăn giúp người chán ăn vẫn nạp đủ trong ngày. Uống đủ nước cũng quan trọng, nhất là khi buồn nôn hoặc tiêu chảy.
- Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ba bữa lớn.
- Ưu tiên món mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa.
- Thêm đạm vào mỗi bữa: trứng, cá, thịt nạc, sữa hoặc đậu.
- Uống nước đều trong ngày, uống từng ngụm nhỏ khi buồn nôn.
Ngoài ba bữa chính, bữa phụ giúp bổ sung năng lượng khi người bệnh ăn ít. Sữa, súp và sinh tố là bữa phụ dễ dùng và dễ tiêu. Bữa phụ nên đặt giữa các bữa chính, không thay thế bữa chính. Người bệnh buồn nôn nặng có thể chia bữa phụ thành nhiều lần nhỏ.
Nhóm thực phẩm thường được ưu tiên
Đạm là nhóm được nhắc tới nhiều nhất trong bữa ăn người bệnh. Cá, trứng, thịt gà và đậu phụ là nguồn đạm dễ tiêu. Sữa và sữa chua bổ sung thêm đạm cùng năng lượng. Người ăn chay có thể dùng đậu, đỗ và các loại hạt.
Rau củ và trái cây cung cấp vitamin, chất xơ và nước. Nên chọn rau nấu chín mềm thay vì rau sống khó tiêu. Trái cây tươi, sinh tố và nước ép là cách bổ sung vitamin nhẹ nhàng. Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt và yến mạch giúp bữa ăn no lâu hơn.
Khi chán ăn hoặc buồn nôn
Chán ăn là khó khăn thường gặp nhất trong điều trị. Ăn món mình thấy ngon miệng, dù đơn giản, vẫn tốt hơn bỏ bữa. Món nguội hoặc món ít mùi thường dễ ăn hơn món nóng nhiều mùi. Gừng tươi, trà gừng hoặc kẹo gừng được nhiều người dùng để giảm buồn nôn.
- Ăn khi thấy đói, không cần chờ đúng giờ cơm.
- Tránh mùi thức ăn nồng bằng cách ăn món nguội hoặc ở phòng thoáng.
- Ngậm kẹo gừng hoặc uống trà gừng trước bữa ăn.
- Nghỉ ngơi một lúc sau ăn, tránh nằm ngay sau khi ăn no.
“Người bệnh ung thư phải kiêng hoàn toàn đường và thịt đỏ”
Kiêng khem quá mức có thể khiến người bệnh thiếu chất và sụt cân nhanh. Đường và thịt đỏ không cần cắt bỏ hoàn toàn, mà nên dùng vừa phải. Điều quan trọng là tổng thể bữa ăn đủ chất và cân bằng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về chế độ ăn của mình.
Khi nào cần gặp chuyên gia dinh dưỡng
Việc gặp chuyên gia dinh dưỡng trở nên quan trọng khi sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân. Người ăn rất ít nhiều ngày hoặc nuốt đau kéo dài cũng nên được tư vấn sớm. Chuyên gia xây dựng thực đơn dinh dưỡng cho người bệnh ung thư phù hợp với tình trạng từng người. Nhờ đó, người bệnh ăn đủ hơn mà không phải kiêng khem cực đoan.
Kết luận
Dinh dưỡng cho người bệnh ung thư xoay quanh ba điểm: đủ năng lượng, đủ đạm và dễ tiêu. Chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên món mềm và uống đủ nước giúp việc ăn uống nhẹ nhàng hơn. Khi tìm hiểu về dấu hiệu ung thư sớm, nhiều người bắt đầu quan tâm tới ăn uống lành mạnh. Ăn uống lành mạnh từ sớm giúp cơ thể có nền tảng tốt hơn.
Ăn uống tốt không thay thế điều trị, nhưng giúp cơ thể đủ sức theo hết phác đồ. Người bệnh và gia đình nên trao đổi với bác sĩ khi gặp khó khăn trong ăn uống.

