Clarithromycin là kháng sinh quen thuộc trong nhiều đơn thuốc. Khi dùng thuốc, bạn có thể gặp một số tác dụng phụ. Nắm rõ các lưu ý khi dùng clarithromycin giúp bạn xử trí đúng. Bài viết tổng hợp những điểm quan trọng nhất cần nhớ.

Vỉ thuốc kháng sinh clarithromycin — minh họa những lưu ý khi dùng clarithromycin an toàn

Clarithromycin là thuốc gì?

Clarithromycin là kháng sinh bán tổng hợp thuộc họ macrolid. Thuốc có tác dụng kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn. Ở liều cao, thuốc có thể diệt khuẩn trực tiếp. Điều này đặc biệt đúng với chủng vi khuẩn rất nhạy cảm.

Cơ chế của thuốc là ức chế tổng hợp protein ở vi khuẩn. Thuốc gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosom vi khuẩn nhạy cảm. Nhờ đó, vi khuẩn không thể tạo protein để sinh sôi.

Các vi khuẩn nhạy cảm với clarithromycin

  • M. catarrhalis và Legionella gây bệnh đường hô hấp.
  • Chlamydia spp và Mycoplasma gây viêm đường tiết niệu, sinh dục, viêm phổi.
  • H. influenzae ký sinh và gây bệnh cơ hội ở đường hô hấp trên.
  • M. leprae gây bệnh phong và nhiều vi khuẩn khác.
  • Helicobacter pylori gây viêm loét dạ dày, tá tràng.

Trong điều trị tiêu diệt Helicobacter pylori, clarithromycin được đánh giá tốt. Thuốc cho tác dụng tốt hơn erythromycin cùng họ macrolid.

Thuốc được hấp thu và đào thải ra sao?

Sau khi uống, clarithromycin được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Thuốc chuyển hóa nhiều ở gan sau khi vào cơ thể. Phần lớn được thải ra theo phân qua đường mật. Một phần đáng kể khác được thải qua nước tiểu.

Clarithromycin được chỉ định trong trường hợp nào?

Trước hết, thuốc được chỉ định thay thế penicilin. Áp dụng cho người dị ứng penicilin khi nhiễm vi khuẩn nhạy cảm. Các trường hợp gồm thấp tim do liên cầu nhóm A. Viêm hô hấp như viêm amiđan, viêm tai giữa, viêm xoang cấp. Viêm phế quản mạn có đợt cấp và viêm phổi. Bệnh da cùng các mô mềm cũng thuộc chỉ định.

Tuy vậy, tình trạng kháng thuốc đang gia tăng đáng lo ngại. Theo chương trình giám sát kháng kháng sinh ASTS của Bộ Y tế. Hiện nay, đa số vi khuẩn đều kháng các macrolid. Clarithromycin cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Dù vậy, thuốc vẫn giữ vai trò với một số bệnh. Đó là Mycoplasma pneumoniae và Legionella. Bệnh bạch hầu và giai đoạn đầu của ho gà. Nhiễm khuẩn cơ hội bởi vi khuẩn Mycobacterium cũng đáp ứng.

Ngoài ra, thuốc được phối hợp trong phác đồ diệt H. pylori. Phối hợp với thuốc ức chế bơm proton như nexium, omeprazol. Hoặc thuốc đối kháng thụ thể histamin H2 như ranitidin, cimetidin. Đôi khi thêm kháng khuẩn khác như amoxicillin, metronidazol. Phác đồ này dùng khi xác định có vi khuẩn HP trong loét dạ dày, tá tràng.

Tác dụng phụ cần lưu ý khi dùng clarithromycin

Giống nhiều kháng sinh khác, clarithromycin có thể gây tác dụng phụ. Sau đây là các lưu ý khi dùng clarithromycin quan trọng nhất.

Rối loạn tiêu hóa

Tác dụng phụ thường gặp nhất là rối loạn tiêu hóa. Biểu hiện gồm đau bụng, đi lỏng, buồn nôn và nôn. Thuốc cũng có thể gây viêm đại tràng màng giả. Một số trường hợp bị ứ mật sau khi dùng thuốc.

Tình trạng ứ mật đặc biệt gặp ở người bệnh trẻ. Tần suất ghi nhận khoảng 5% ở nhóm này. Con số này đáng để bạn lưu tâm khi dùng thuốc.

Phản ứng dị ứng và hội chứng Stevens–Johnson

Clarithromycin có thể gây phản ứng dị ứng nhiều mức độ. Nhẹ nhất là nổi mày đay trên da. Nặng có thể gây sốc phản vệ nguy hiểm. Thuốc còn liên quan đến hội chứng Stevens–Johnson.

Hội chứng này khởi phát đột ngột với sốt cao. Người bệnh bị nhức đầu, mệt mỏi, đau viêm họng miệng. Niêm mạc mắt và sinh dục cũng bị tổn thương. Về sau, da xuất hiện mụn nước và bọng nước. Toàn trạng ngày càng nặng và có thể tử vong.

Tương tác và chống chỉ định cần lưu ý khi dùng clarithromycin

Không dùng chung với 3 nhóm thuốc

Clarithromycin được khuyến cáo không dùng chung với một số thuốc. Đó là astemizol và terfenadin thuộc nhóm chống dị ứng. Cùng với cisaprid là thuốc tăng vận động dạ dày.

Cisaprid còn có tên gọi khác dễ nhớ hơn. Thuốc gây tiết acetylcholin trong cơ thể. Thuốc được chỉ định cho chứng ợ nóng về đêm. Viêm thực quản do trào ngược dạ dày, thực quản cũng dùng thuốc này. Ngoài ra còn điều trị duy trì viêm thực quản trào ngược. Táo bón mạn tính và rối loạn tiêu hóa chức năng cũng có chỉ định.

Ai tuyệt đối không được dùng thuốc?

  • Người dị ứng với bất kỳ thuốc nào thuộc họ macrolid.
  • Chống chỉ định tuyệt đối khi dùng chung với terfenadin.
  • Đặc biệt nguy hiểm ở người có bệnh tim: loạn nhịp, nhịp chậm.
  • Khoảng Q–T kéo dài, thiếu máu cơ tim cục bộ cũng cấm dùng.
  • Người mất cân bằng điện giải không được phối hợp hai thuốc.

Lưu ý khi dùng clarithromycin cho người bệnh tim mạch

Người có bệnh tim mạch cần thận trọng gấp đôi. Một số nghiên cứu đã đề cập tác dụng bất lợi của thuốc. Tổng hợp của tác giả Lê Phương theo báo UK News cho biết điều này.

Tuy nhiên, hiện chưa có khuyến cáo chính thức nào. Chưa có hướng dẫn dùng clarithromycin cho bệnh nhân tim mạch mắc thêm nhiễm khuẩn. Các nhà nghiên cứu vẫn cần nghiên cứu rộng và toàn diện hơn. Vì vậy, cần cân nhắc kỹ trước khi dùng thuốc cho nhóm này.

Ông Mike Knapton thuộc Quỹ tim Anh cũng lên tiếng. Ông cho rằng bác sĩ nên thận trọng khi kê đơn thuốc. Đối tượng cần thận trọng là bệnh nhân có một hội chứng tim nào đó.

Với người dân đã biết mình có bệnh tim mạch. Tuyệt đối không tự tiện dùng clarithromycin khi chưa có ý kiến bác sĩ. Hãy trao đổi với bác sĩ về tiền sử tim mạch của mình.

4 hiểu lầm về lưu ý khi dùng clarithromycin

Bốn lầm tưởng sau đây khiến nhiều người dùng thuốc sai cách:

Kháng sinh nào cũng thay thế được clarithromycin

Sai. Mỗi kháng sinh có phổ tác dụng riêng trên từng loại vi khuẩn. Clarithromycin hiệu quả với nhóm vi khuẩn nhạy cảm đã nêu. Tự ý đổi thuốc khác có thể khiến bệnh không khỏi. Hãy dùng đúng thuốc bác sĩ đã kê đơn.

Tác dụng phụ nhẹ thì cứ tiếp tục uống thuốc

Sai. Rối loạn tiêu hóa nhẹ cần được theo dõi cẩn thận. Nếu xuất hiện nổi mày đay, khó thở hoặc sốt cao. Bạn phải ngừng thuốc và đi khám ngay. Đừng chủ quan với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Uống cùng thuốc dị ứng cho nhanh khỏi bệnh

Hoàn toàn sai và rất nguy hiểm. Clarithromycin không được dùng chung với astemizol, terfenadin. Phối hợp sai có thể gây biến cố tim mạch nghiêm trọng. Luôn thông báo cho bác sĩ mọi thuốc bạn đang dùng.

Người bệnh tim vẫn dùng clarithromycin như người thường

Sai. Người có bệnh tim mạch cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Chưa có khuyến cáo chính thức cho nhóm bệnh nhân này. Tự ý dùng thuốc khi chưa có ý kiến bác sĩ là điều cấm kỵ. Hãy để bác sĩ quyết định phác đồ phù hợp.

Kết luận

Tóm lại, clarithromycin là kháng sinh hiệu quả nhưng cần dùng đúng. Ghi nhớ các lưu ý khi dùng clarithromycin giúp bạn tránh rủi ro.

Đừng quên các tác dụng phụ, tương tác và chống chỉ định đã nêu. Đặc biệt thận trọng nếu bạn có bệnh tim mạch. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám sớm để được tư vấn.