Suy thận không xảy ra đột ngột trong một sớm một chiều. Nó là kết quả của quá trình tổn thương thận kéo dài. Nhiều thói quen tưởng như vô hại có thể âm thầm làm tăng nguy cơ suy thận. Nhịn tiểu, uống ít nước, ăn mặn hay tự ý dùng thuốc đều là ví dụ. Hiểu đúng các yếu tố nguy cơ giúp bạn bảo vệ thận từ sớm.

Thận khỏe mạnh — phòng tránh nguy cơ suy thận từ thói quen hằng ngày

Suy thận là gì? Vì sao tổn thương diễn tiến âm thầm?

Suy thận là tình trạng thận suy giảm hoặc mất chức năng lọc. Chức năng chính của thận là loại bỏ chất thải và nước dư thừa khỏi máu. Thận còn tham gia điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải. Khi thận bị tổn thương kéo dài, chức năng lọc suy giảm dần. Người bệnh có thể không nhận ra cho đến giai đoạn muộn.

Thận có khả năng thích nghi rất tốt với tổn thương. Vì vậy, tổn thương giai đoạn đầu thường không gây biểu hiện rõ ràng. Bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Khi xuất hiện phù, tiểu bất thường hoặc mệt mỏi kéo dài, bệnh có thể đã nặng. Phát hiện sớm chính là chìa khóa bảo vệ chức năng thận.

6 thói quen làm tăng nguy cơ suy thận

Dưới đây là 6 thói quen phổ biến được cảnh báo trong nhiều tài liệu y khoa. Mỗi thói quen đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ suy thận nếu lặp lại thường xuyên. Bạn không cần thay đổi mọi thứ cùng một lúc. Hãy bắt đầu từ thói quen dễ điều chỉnh nhất.

1. Không kiểm soát huyết áp và đường huyết

Theo Times of India, huyết áp cao kéo dài làm tổn thương mạch máu thận. Đường huyết cao kéo dài cũng gây hại cấu trúc lọc của thận. Nhiều người chỉ chú ý điều trị khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Trong khi đó, tổn thương thận vẫn tiến triển âm thầm mỗi ngày. Người mắc tiểu đường hoặc tăng huyết áp cần đặc biệt lưu ý.

Bạn nên theo dõi huyết áp và đường huyết đều đặn theo hướng dẫn bác sĩ. Dùng thuốc đúng liều và đúng thời gian được kê đơn. Đồng thời, hãy kiểm tra chức năng thận khi được bác sĩ khuyến nghị. Xét nghiệm máu và nước tiểu giúp phát hiện sớm bất thường. Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời trước khi chức năng suy giảm.

2. Chủ quan, không kiểm tra thận khi có yếu tố nguy cơ

Như đã nói, tổn thương thận giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Chờ đến khi phù, tiểu bất thường hoặc mệt mỏi mới đi khám là quá muộn. Lúc đó, chức năng thận có thể đã suy giảm đáng kể. Chủ quan chính là kẻ thù lớn nhất của người có yếu tố nguy cơ.

Người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cần chủ động hơn. Người từng bị tổn thương thận cũng thuộc nhóm cần theo dõi sát. Hãy trao đổi với bác sĩ về lịch kiểm tra định kỳ phù hợp. Xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản nhưng rất có giá trị. Chúng phát hiện bất thường trước khi chức năng thận suy giảm rõ.

3. Thường xuyên nhịn tiểu

Nhịn tiểu kéo dài khiến bàng quang chứa nước tiểu trong thời gian lâu. Tình trạng này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ở một số người. Nếu nhiễm trùng lan lên thận và tái diễn nhiều lần, chức năng thận sẽ bị ảnh hưởng. Đây là con đường tổn thương thận ít người nghĩ tới.

Bạn không nên hình thành thói quen nhịn tiểu trong thời gian dài. Hãy đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, kể cả khi đang bận. Người làm việc văn phòng nên đứng dậy vận động mỗi 1 đến 2 giờ. Thói quen nhỏ này giúp đường tiết niệu luôn thông thoáng.

4. Uống quá ít nước

Theo WebMD, thiếu nước khiến nước tiểu bị cô đặc lại. Nước tiểu cô đặc làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận ở một số người. Mất nước nghiêm trọng còn làm giảm lượng máu đến thận. Khi đó, thận không được nuôi dưỡng đầy đủ và dễ bị tổn thương.

Nhu cầu nước của mỗi người không giống nhau. Con số tham khảo thường là khoảng hai lít mỗi ngày. Bạn nên uống nước đều đặn trong ngày thay vì uống dồn một lúc. Khi trời nóng hoặc vận động ra nhiều mồ hôi, hãy bổ sung thêm. Bên cạnh nước lọc, có nhiều thức uống tốt cho thận bạn có thể dùng mỗi buổi sáng.

Dấu hiệu đơn giản để nhận biết cơ thể đủ nước là màu nước tiểu. Nước tiểu màu vàng nhạt cho thấy bạn đang uống đủ. Nước tiểu sẫm màu là tín hiệu cần bổ sung nước ngay.

5. Tự ý dùng thuốc kháng sinh

Một số loại kháng sinh có thể gây tác dụng phụ trên thận. Nguy cơ cao hơn khi sử dụng không đúng cách hoặc quá liều. Tổn thương thận do thuốc làm khả năng lọc máu suy giảm. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy thận cấp nguy hiểm.

Người bệnh chỉ nên dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ. Không tự ý mua thuốc theo kinh nghiệm bản thân. Không dùng lại đơn thuốc cũ cho lần bệnh mới. Khi đang dùng thuốc dài ngày, hãy hỏi bác sĩ về ảnh hưởng đến thận.

6. Ăn quá nhiều muối và đường bổ sung

Thói quen ăn xúc xích, thịt chế biến, mì ăn liền và đồ ăn nhanh rất phổ biến. Nhóm thực phẩm này chứa nhiều natri, chất béo và năng lượng. Chế độ ăn như vậy góp phần làm tăng huyết áp và thừa cân. Rối loạn chuyển hóa cũng từ đó mà hình thành. Tất cả đều liên quan đến nguy cơ suy giảm chức năng thận.

Đường bổ sung làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và kháng insulin. Từ đó, cơ thể dễ dẫn đến đái tháo đường type 2. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn. Chế độ ăn nhiều đường còn làm tăng huyết áp và tình trạng viêm. Viêm kéo dài gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận.

Lượng đường khuyến cáo tối đa mỗi ngày cho người trưởng thành là 25 g. Con số này tương đương khoảng 6 thìa cà phê đường. Bạn nên ưu tiên thực phẩm tươi và ít qua chế biến. Kiểm soát lượng muối trong bữa ăn giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Dấu hiệu muộn cảnh báo thận đã bị tổn thương

Khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể, cơ thể bắt đầu lên tiếng. Dấu hiệu thường gặp là phù ở chân, mặt hoặc tay. Nước tiểu có thể bất thường về màu sắc hoặc lượng. Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân cũng là tín hiệu cần lưu ý.

Vấn đề là các dấu hiệu này chỉ xuất hiện ở giai đoạn muộn. Vì vậy, đừng chờ có triệu chứng mới đi khám thận. Người có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra chức năng thận định kỳ theo tư vấn bác sĩ.

4 hiểu lầm phổ biến về nguy cơ suy thận

Nhiều người vẫn hiểu sai về bệnh thận và cách phòng tránh. Bốn lầm tưởng phổ biến sau đây cần được làm rõ:

Chỉ khi có triệu chứng mới cần đi khám thận

Sai. Tổn thương thận giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng. Chờ đến khi phù hoặc tiểu bất thường mới khám thì bệnh có thể đã tiến triển. Người có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra định kỳ theo tư vấn bác sĩ.

Nhịn tiểu thỉnh thoảng không ảnh hưởng gì

Sai một phần. Nhịn tiểu kéo dài và lặp lại thường xuyên mới gây hại. Nó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ở một số người. Nhiễm trùng tái diễn và lan lên thận sẽ ảnh hưởng chức năng thận.

Kháng sinh nào cũng an toàn nếu uống đúng liều ghi trên mạng

Sai và nguy hiểm. Một số kháng sinh có tác dụng phụ trên thận dù dùng đúng liều. Chỉ bác sĩ mới đánh giá được loại thuốc phù hợp với bạn. Tự ý dùng thuốc có thể dẫn đến suy thận cấp trong trường hợp nặng.

Uống càng nhiều nước càng tốt cho thận

Sai. Uống đủ nước giúp thận hoạt động tốt, nhưng uống quá nhiều cũng gây quá tải. Nhu cầu mỗi người khác nhau, thường khoảng hai lít mỗi ngày. Hãy uống đều trong ngày và tăng thêm khi vận động nhiều.

Cách bảo vệ thận mỗi ngày

Bảo vệ thận không đòi hỏi biện pháp phức tạp hay tốn kém. Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày giúp giảm nguy cơ suy thận về lâu dài. Dưới đây là 3 nguyên tắc đơn giản bạn có thể áp dụng ngay.

Uống nước đúng cách và đều đặn

Hãy đặt một chai nước trên bàn làm việc để nhắc mình uống. Uống từng ngụm nhỏ đều đặn tốt hơn uống dồn một lúc. Quan sát màu nước tiểu để điều chỉnh lượng nước phù hợp. Ngoài nước lọc, bạn có thể bổ sung nước từ rau củ và trái cây.

Ăn nhạt, giảm đường và thực phẩm chế biến sẵn

Giảm dần lượng muối nêm trong mỗi bữa ăn hằng ngày. Hạn chế xúc xích, mì ăn liền, đồ hộp và nước ngọt. Ưu tiên thực phẩm tươi như rau xanh, cá và các loại đậu. Chế độ ăn này vừa tốt cho thận vừa giúp kiểm soát cân nặng.

Kiểm tra sức khỏe và dùng thuốc theo chỉ định

Người có bệnh nền cần tái khám đúng hẹn và dùng thuốc đủ liều. Đừng tự ý ngưng thuốc khi thấy khỏe hơn. Người có yếu tố nguy cơ nên xét nghiệm chức năng thận định kỳ. Ngoài 6 thói quen trên, bạn cũng nên tránh những thói quen hại thận trước khi ngủ.

Kết luận

Tóm lại, nguy cơ suy thận tăng lên từ những thói quen rất đời thường. Nhịn tiểu, thiếu nước, ăn mặn, tự ý dùng thuốc đều góp phần gây hại. Tin tốt là bạn hoàn toàn có thể đảo ngược các thói quen này. Hãy bắt đầu từ hôm nay bằng việc uống đủ nước và ăn nhạt hơn. Thận khỏe sẽ đồng hành cùng bạn trong nhiều năm tới.