Cúm mùa đang vào đợt cao điểm, số ca mắc tăng nhanh tại nhiều địa phương.

Khác với cảm lạnh thông thường, cúm mùa khởi phát đột ngột và dễ gây biến chứng nguy hiểm.

Bài viết giúp bạn nhận biết sớm dấu hiệu, phân biệt cúm với cảm lạnh, điều trị đúng cách và phòng ngừa hiệu quả.

Mọi thông tin trong bài mang tính tham khảo và giáo dục sức khỏe.

Khi có dấu hiệu nặng, bạn nên đi khám bác sĩ ngay.

Cúm mùa là gì?

Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp do virus influenza gây ra, chủ yếu là tuýp A và tuýp B.

Bệnh lây lan qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện.

Virus cũng lây khi tay chạm vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Ở Việt Nam, cúm mùa thường tăng mạnh vào mùa đông – xuân và thời điểm giao mùa.

Virus cúm biến đổi liên tục nên mỗi năm bạn đều có thể mắc lại.

Vì vậy, vắc xin cúm cần được tiêm nhắc lại hàng năm mới phát huy tác dụng bảo vệ.

Dấu hiệu nhận biết cúm mùa

Điểm khác biệt lớn nhất của cúm mùa so với cảm lạnh là triệu chứng khởi phát đột ngột, chỉ trong vài giờ.

  • Sốt cao đột ngột 38–40 độ C, kèm ớn lạnh và rét run.
  • Đau mỏi cơ bắp, đau khớp và đau đầu dữ dội.
  • Ho khan, đau rát họng.
  • Sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi.
  • Mệt mỏi nhiều, kiệt sức, chán ăn.
  • Một số người, đặc biệt là trẻ em, có thể buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.

Triệu chứng thường nặng nhất trong hai đến ba ngày đầu.

Sốt và đau mỏi giảm dần sau năm đến bảy ngày.

Tuy nhiên, ho và cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài đến hai tuần mới hết hẳn.

Phân biệt cúm mùa và cảm lạnh thông thường

Nhiều người nhầm lẫn hai bệnh này nên dễ chủ quan với cúm mùa.

Phân biệt đúng giúp bạn xử trí đúng và kịp thời.

  • Khởi phát: cúm mùa đột ngột trong vài giờ; cảm lạnh diễn tiến từ từ trong một đến ba ngày.
  • Sốt: cúm mùa sốt cao 38–40 độ C; cảm lạnh sốt nhẹ hoặc không sốt.
  • Đau mỏi cơ: cúm mùa đau nhiều, lan toàn thân; cảm lạnh ít hoặc không đau.
  • Sổ mũi, hắt hơi: cảm lạnh nổi bật với triệu chứng này; cúm mùa có nhưng nhẹ hơn.
  • Mức độ mệt mỏi: cúm mùa kiệt sức, phải nằm nghỉ; cảm lạnh vẫn sinh hoạt được.
  • Biến chứng: cúm mùa dễ gây viêm phổi ở nhóm nguy cơ; cảm lạnh hiếm khi biến chứng.

Nói đơn giản: cảm lạnh khiến bạn khó chịu, còn cúm mùa khiến bạn phải nằm bẹp.

Khi sốt cao đột ngột kèm đau mỏi toàn thân, hãy nghĩ ngay đến cúm mùa.

Biến chứng nguy hiểm của cúm mùa

Đa số người bệnh khỏi sau một đến hai tuần, nhưng một số trường hợp diễn tiến nặng.

  • Viêm phổi do virus cúm hoặc bội nhiễm vi khuẩn là biến chứng nguy hiểm nhất.
  • Viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phế quản.
  • Bệnh nền sẵn có như hen suyễn, tim mạch có thể trở nặng khi mắc cúm.

Những nhóm sau có nguy cơ biến chứng cao và cần theo dõi đặc biệt.

  • Trẻ nhỏ dưới năm tuổi.
  • Người trên 65 tuổi.
  • Phụ nữ mang thai.
  • Người có bệnh nền: tim mạch, phổi mạn tính, tiểu đường, suy giảm miễn dịch.

Trẻ nhỏ mắc cúm cần được cha mẹ theo dõi sát sao từng ngày.

Người thuộc nhóm nguy cơ nên đi khám sớm ngay khi có dấu hiệu cúm, không nên tự điều trị tại nhà kéo dài.

Cách điều trị cúm mùa tại nhà

Hiện chưa có thuốc đặc trị diệt virus cho mọi trường hợp cúm mùa.

Điều trị chủ yếu là nâng đỡ cơ thể và giảm triệu chứng, giúp người bệnh vượt qua giai đoạn cấp tính.

  • Nghỉ ngơi tuyệt đối, hạn chế tiếp xúc để tránh lây cho người khác.
  • Uống nhiều nước ấm; bù oresol khi sốt cao, ra nhiều mồ hôi.
  • Hạ sốt bằng paracetamol đúng liều theo hướng dẫn; lau mát khi sốt dưới 38,5 độ C.
  • Súc họng bằng nước muối loãng, giữ ấm vùng cổ.
  • Ăn đủ chất, chọn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ.

Thuốc kháng virus như oseltamivir chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ.

Thuốc phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng trong 48 giờ đầu khởi phát.

Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì kháng sinh không diệt được virus cúm.

Dùng kháng sinh bừa bãi còn gây nhờn thuốc và tác dụng phụ không đáng có.

Khi nào cần đi khám ngay

Hãy đưa người bệnh đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau.

  • Khó thở, thở nhanh hoặc đau tức ngực.
  • Sốt cao trên 39 độ C không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt.
  • Môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
  • Li bì, co giật, nôn nhiều không ăn uống được.
  • Trẻ nhỏ bỏ bú, quấy khóc liên tục, thở rút lõm ngực.
  • Triệu chứng không cải thiện sau bảy ngày hoặc có xu hướng nặng dần.

Phòng ngừa cúm mùa hiệu quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt khi dịch đang vào đợt cao điểm.

  • Tiêm vắc xin cúm hàng năm là biện pháp hiệu quả nhất; nên tiêm trước mùa dịch hai đến bốn tuần.
  • Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc tiếp xúc với người bệnh.
  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng ít nhất 20 giây.
  • Che miệng khi ho, hắt hơi và vứt khăn giấy đúng nơi quy định.
  • Giữ ấm cơ thể khi giao mùa hoặc trời lạnh.
  • Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn để tăng sức đề kháng.
  • Hạn chế đến nơi đông người khi dịch đang bùng phát mạnh.

Câu hỏi thường gặp về cúm mùa

Đã tiêm vắc xin cúm có còn mắc bệnh không?

Vắc xin giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và mức độ nặng khi mắc.

Tuy nhiên, virus cúm biến đổi liên tục nên bạn vẫn có thể mắc thể nhẹ.

Vì vậy, tiêm nhắc lại hàng năm là cần thiết để duy trì miễn dịch.

Cúm mùa lây qua đường nào, cần cách ly bao lâu?

Cúm lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus.

Người bệnh có thể lây từ một ngày trước khi có triệu chứng đến năm đến bảy ngày sau đó.

Bạn nên nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc ít nhất năm ngày hoặc đến khi hết sốt đủ 24 giờ.

Bị cúm mùa bao lâu thì khỏi?

Các triệu chứng chính như sốt, đau mỏi thường giảm sau năm đến bảy ngày.

Ho và cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài đến hai tuần.

Nếu quá bảy ngày không đỡ hoặc triệu chứng nặng dần, bạn cần đi khám bác sĩ.

Kết luận

Cúm mùa lây lan nhanh nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu nhận biết sớm và xử trí đúng.

Đừng chủ quan với cơn sốt cao đột ngột kèm đau mỏi toàn thân.

Tiêm vắc xin hàng năm là cách bảo vệ tốt nhất cho bạn và gia đình trong mùa dịch.

Hãy chia sẻ bài viết này để người thân cùng nhau phòng bệnh.