Cơ quan dễ mắc ung thư là chủ đề ai cũng nên hiểu rõ. Ung thư có thể khởi phát từ hơn 100 vị trí khác nhau trong cơ thể. Tuy nhiên, một số bộ phận có nguy cơ mắc bệnh cao hơn hẳn. Bài viết điểm danh 9 cơ quan dễ mắc ung thư nhất. Kèm theo là dấu hiệu cảnh báo và 4 hiểu lầm thường gặp.

Tế bào ung thư dưới kính hiển vi — tìm hiểu các cơ quan dễ mắc ung thư

Cơ quan dễ mắc ung thư là gì? Ung thư hình thành như thế nào

Ung thư là tập hợp các bệnh lý do tế bào phân chia không kiểm soát. Chúng xâm nhập và phá hủy mô lành, chiếm oxy và dinh dưỡng. Tế bào ung thư còn lan qua hạch bạch huyết đến cơ quan khác.

Tế bào bình thường có chức năng cụ thể và tuổi thọ cố định. Khi già, chúng nhận chỉ thị để chết và được thay thế. Tế bào ung thư thiếu tín hiệu ngừng phân chia nên nhân lên liên tục. Khối tế bào tích tụ dần hình thành từ đó.

Vì sao ung thư được gọi tên theo cơ quan phát sinh

Ung thư thường được đặt tên theo cơ quan mà nó phát sinh. Có hơn 100 loại ung thư khác nhau đã được ghi nhận. Một số được gọi theo loại tế bào như ung thư biểu mô (carcinoma). Một số khác phát triển từ máu như các bệnh máu ác tính.

Điểm chung của các bộ phận này

Các bộ phận này có nhiều điểm chung sau:

  • Hút thuốc lá là kẻ thù của phổi, thực quản, vú, đại trực tràng và nhiều cơ quan khác.
  • Uống rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư thực quản và đại trực tràng.
  • Chế độ ăn thiếu lành mạnh, béo phì và lười vận động làm tăng nhiều nguy cơ.
  • Yếu tố di truyền: đa polyp đại trực tràng gia đình, hội chứng Lynch, tiền sử gia đình.
  • Viêm gan virus B, C, xơ gan, ô nhiễm môi trường và hóa chất độc hại.

Phổi — cơ quan dễ mắc ung thư hàng đầu từ thuốc lá

Hút thuốc lá dài hạn làm tích tụ các chất độc hại gây ung thư phổi. Khói thuốc còn tổn thương thanh quản, thực quản, bàng quang, thận và tuyến tụy. Khói bụi, ô nhiễm môi trường và hóa chất độc hại càng gây hại.

Ngoài phổi, chất độc từ khói thuốc còn liên quan đến nguy cơ ung thư thận.

Vì sao ung thư phổi thường phát hiện muộn

Ung thư phổi thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đến khi có triệu chứng, bệnh đã ở giai đoạn muộn và khó điều trị. Do đó, tầm soát sớm có ý nghĩa rất quan trọng.

Dạ dày và đại trực tràng: hai ổ ung thư đường tiêu hóa

Hai ổ ung thư đường tiêu hóa đáng chú ý nhất là dạ dày và đại trực tràng. Chế độ ăn và lối sống quyết định phần lớn nguy cơ tại đây.

Dạ dày — triệu chứng mơ hồ dễ bị bỏ qua

Dấu hiệu của ung thư dạ dày — cơ quan dễ mắc ung thư đường tiêu hóa

Ung thư dạ dày thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Người bệnh có thể chỉ đau mơ hồ vùng thượng vị, mệt mỏi, chán ăn. Khi tiến triển, bệnh nhân đau bụng dữ dội, nôn ngay sau ăn. Cơ thể suy kiệt do khối u gây hẹp dạ dày và xâm lấn.

Người có tiền sử gia đình bị ung thư dạ dày cần cảnh giác hơn. Nhóm máu A cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người khác.

Đại trực tràng — lối sống quyết định nguy cơ

Ung thư đại trực tràng là bệnh ung thư đường tiêu hóa thường gặp. Nó liên quan trực tiếp đến lối sống và chế độ ăn thiếu lành mạnh. Thừa cân béo phì, ít vận động, nhiều thịt đỏ, ít rau xanh đều tăng nguy cơ. Thức ăn nhanh, hút thuốc lá, uống rượu bia cũng góp phần.

Bệnh còn liên quan đến di truyền với hai hội chứng điển hình. Đó là đa polyp đại trực tràng gia đình và hội chứng Lynch. Hội chứng Lynch là ung thư đại trực tràng di truyền không polyp.

Thực quản, vòm họng và gan: nguy hiểm vì dễ bỏ qua

Đây là những cơ quan dễ mắc ung thư nhưng hay bị bỏ qua. Triệu chứng ban đầu thường mơ hồ và dễ nhầm lẫn.

Thực quản — trẻ hóa vì thuốc lá và rượu bia

Nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến ung thư thực quản. Trong đó, hút thuốc lá và uống rượu bia là nguyên nhân hàng đầu. Độ tuổi thường gặp là 50 đến 60 tuổi. Tuy nhiên, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa đáng lo ngại. Chế độ ăn nhiều chất đạm và chất béo cũng làm tăng nguy cơ.

Vòm họng — dễ nhầm với viêm họng thông thường

Vòm họng — cơ quan dễ mắc ung thư ở vùng đầu cổ

Ung thư vòm họng thường gặp ở vùng đầu cổ. Bệnh xảy ra ở mọi độ tuổi nhưng phổ biến nhất là nam giới 30 đến 60 tuổi. Triệu chứng thường gặp là đau họng kèm khó thở kéo dài, đau đầu, ù tai. Chảy máu cam thường xuyên và khối u bất thường cũng xuất hiện. Nhiều người nhầm với viêm họng nên phát hiện muộn.

Gan — nguy hiểm từ viêm gan virus

Nguyên nhân gây ung thư gan đến nay vẫn chưa rõ ràng. Yếu tố nguy cơ hàng đầu là viêm gan virus B và C. Gan nhiễm mỡ và xơ gan cũng thuộc nhóm nguy cơ. Đáng nói là nhiều người chưa điều trị bệnh nền ổn định. Lạm dụng bia rượu, thuốc lá và nhiễm độc nấm aflatoxin đều góp phần.

Vú, tuyến tiền liệt và tuyến giáp: ung thư mang yếu tố giới

Vú và tuyến giáp phổ biến hơn ở nữ giới. Tuyến tiền liệt chỉ xuất hiện ở nam giới.

Vú — hơn 90% do môi trường và lối sống

Ung thư vú do nhiều yếu tố gây ra, trong đó 5 đến 7% là di truyền. Hơn 90% còn lại đến từ môi trường và lối sống sinh hoạt. Tuổi cao, hút thuốc lá, uống rượu, béo phì, ít vận động đều tăng nguy cơ.

Phụ nữ kết hôn muộn, sinh con sau tuổi 35 cũng cần lưu ý. Ít đẻ con và ít cho con bú làm tăng nguy cơ ung thư vú.

Tuyến tiền liệt — nam giới từ 40 tuổi cần khám định kỳ

Ung thư tuyến tiền liệt thường gặp ở nam giới cao tuổi. Bệnh tiến triển chậm nhưng liên tục với nhiều mức độ khác nhau. Nam giới từ 40 tuổi trở đi cần quan tâm khám nam khoa định kỳ. Xét nghiệm PSA định lượng kháng nguyên tuyến tiền liệt là cần thiết. Siêu âm nội trực tràng và sinh thiết giúp chẩn đoán khi có nghi ngờ.

Tuyến giáp — nữ giới nguy cơ cao hơn

Tại Việt Nam, ung thư tuyến giáp đứng thứ 6 ở nữ giới. Sự khác biệt về sinh lý và nội tiết là nguyên nhân chính. Vì vậy, tỷ lệ mắc bệnh ở nữ cao hơn nam giới. Phụ nữ trải qua nhiều biến động trong hành kinh, thai kỳ và mãn kinh. Những biến động này ảnh hưởng điều hòa hormone và tăng nguy cơ.

Người bệnh cần lưu ý khi ho dai dẳng, khàn giọng, nuốt khó. Xuất hiện khối u ở cổ cũng là dấu hiệu cảnh báo. Trong số các bệnh ung thư, ung thư tuyến giáp có thể phát hiện sớm. Việc chú ý các dấu hiệu vùng cổ giúp tăng cơ hội điều trị tốt.

Dấu hiệu cảnh báo chung nên đi khám sớm

Những dấu hiệu sau đây cần được thăm khám sớm:

  • Ho dai dẳng, khàn giọng hoặc khó thở kéo dài không rõ nguyên nhân.
  • Nuốt khó, nuốt vướng hoặc xuất hiện khối u ở cổ, vòm họng.
  • Đau mơ hồ vùng thượng vị, chán ăn, mệt mỏi kéo dài nhiều tuần.
  • Đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn ngay sau ăn lặp đi lặp lại.
  • Cơ thể suy kiệt nhanh mà không giải thích được bằng nguyên nhân thông thường.

4 hiểu lầm thường gặp về cơ quan dễ mắc ung thư

Bốn lầm tưởng phổ biến sau đây cần được loại bỏ:

Ung thư chỉ xuất hiện ở người cao tuổi

Sai. Ung thư thực quản đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Ung thư vòm họng có thể xảy ra ở mọi độ tuổi. Vì vậy, người trẻ cũng cần chú ý phòng bệnh.

Không có triệu chứng nghĩa là cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh

Sai. Nhiều cơ quan dễ mắc ung thư không báo triệu chứng sớm. Ung thư phổi và ung thư dạ dày là ví dụ điển hình. Khi triệu chứng xuất hiện, bệnh thường đã tiến triển.

Ung thư gan chỉ do một nguyên nhân duy nhất

Sai. Ung thư gan liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau. Viêm gan virus B và C là yếu tố hàng đầu. Gan nhiễm mỡ, xơ gan, rượu bia và aflatoxin cũng góp phần.

Ung thư vú hoàn toàn do di truyền

Sai. Chỉ khoảng 5 đến 7% ung thư vú là do di truyền. Hơn 90% đến từ môi trường và lối sống sinh hoạt. Vì vậy, ai cũng nên duy trì thói quen sống lành mạnh.

Kết luận

Tóm lại, cơ quan dễ mắc ung thư gồm nhiều bộ phận quen thuộc. Phổi, dạ dày, đại trực tràng, thực quản và vú đều nằm trong danh sách. Tuyến tiền liệt, tuyến giáp, vòm họng và gan cũng không ngoại lệ. Hiểu rõ yếu tố nguy cơ giúp bạn chủ động phòng bệnh. Hãy duy trì lối sống lành mạnh và khám sàng lọc định kỳ.