Viêm phế quản: Dấu hiệu và cách xử trí
Viêm phế quản: Dấu hiệu và cách xử trí
Viêm phế quản là tình trạng viêm niêm mạc các ống dẫn khí trong phổi. Tình trạng này gây ho kéo dài và cảm giác khó chịu ở ngực. Bệnh thường xuất hiện sau cảm cúm và có thể tự khỏi trong vài tuần. Tuy nhiên, nhiều người chủ quan nên để bệnh kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày. Nhận biết sớm dấu hiệu viêm phế quản giúp bạn xử trí đúng cách ngay từ đầu.
Viêm phế quản là gì?
Phế quản là các ống dẫn khí từ khí quản đi vào hai lá phổi. Khi lớp niêm mạc của các ống này bị viêm, không khí lưu thông khó khăn hơn. Người bệnh thường ho liên tục để tống chất nhầy ra ngoài. Đây chính là cơ chế gây ra cơn ho đặc trưng của bệnh.
Y học chia bệnh thành hai dạng chính là cấp tính và mạn tính. Viêm phế quản cấp thường khởi phát sau cảm lạnh hoặc cúm do virus. Cơn ho có thể kéo dài vài tuần dù các triệu chứng khác đã hết. Viêm phế quản mạn tính là tình trạng ho có đờm kéo dài, tái đi tái lại. Dạng mạn tính thường gặp ở người hút thuốc lá lâu năm.
Hai dạng bệnh có mức độ nguy hiểm khác nhau nhưng đều cần được quan tâm đúng mức. Dạng cấp tính thường lành tính và có thể tự hồi phục. Dạng mạn tính cần theo dõi lâu dài vì dễ dẫn tới biến chứng hô hấp. Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định. Việc chẩn đoán chính xác cần dựa trên thăm khám của bác sĩ.
Dấu hiệu nhận biết viêm phế quản
Triệu chứng của bệnh thường xuất hiện vài ngày sau khi bị cảm lạnh. Dấu hiệu điển hình nhất là ho, lúc đầu ho khan rồi chuyển sang ho có đờm. Đờm có thể trong, trắng, vàng hoặc xanh tùy tình trạng viêm. Ngoài ra, người bệnh còn gặp một số biểu hiện toàn thân khác.
Ho và đờm kéo dài
Ho là phản xạ tự nhiên giúp làm sạch đường thở khỏi chất nhầy. Ở giai đoạn đầu, người bệnh ho khan, rát họng và khó chịu. Sau vài ngày, ho chuyển sang có đờm đặc, khạc ra dễ dàng hơn. Cơn ho thường nặng hơn vào buổi sáng và khi nằm. Nếu ho kéo dài quá ba tuần, bạn nên đi khám để loại trừ nguyên nhân khác.
Các dấu hiệu toàn thân đi kèm
Người bệnh có thể sốt nhẹ, ớn lạnh trong vài ngày đầu phát bệnh. Cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ thể khiến sinh hoạt bị ảnh hưởng. Một số người thấy tức ngực, thở khò khè khi gắng sức. Khó thở rõ rệt là dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám sớm. Trẻ nhỏ và người cao tuổi cần được theo dõi sát hơn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Nguyên nhân phổ biến nhất gây bệnh là virus cảm lạnh và cúm. Virus xâm nhập khiến niêm mạc phế quản sưng viêm và tiết nhiều chất nhầy. Một số trường hợp do vi khuẩn, nhưng tỷ lệ này thấp hơn nhiều. Đó là lý do kháng sinh thường không cần thiết trong điều trị. Bệnh có thể lây qua giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.
Một số yếu tố khiến bạn dễ mắc bệnh hơn:
- Hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động.
- Sống và làm việc trong môi trường nhiều bụi, hóa chất.
- Sức đề kháng suy giảm do stress kéo dài, thiếu ngủ.
- Mắc các bệnh hô hấp mạn tính như hen suyễn, viêm xoang.
- Trẻ nhỏ và người cao tuổi có hệ miễn dịch yếu hơn.
Khói thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tổn thương đường thở. Người hút thuốc lâu năm dễ bị ho có đờm tái diễn nhiều lần. Ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn cũng góp phần làm tăng ca bệnh. Bảo vệ đường hô hấp mỗi ngày chính là cách giảm nguy cơ hiệu quả nhất.
Cách xử trí và phòng ngừa viêm phế quản
Chăm sóc tại nhà
Nghỉ ngơi đầy đủ giúp cơ thể tập trung sức lực chống lại tác nhân gây bệnh. Uống nhiều nước ấm làm loãng đờm và dịu cổ họng hiệu quả. Bạn có thể dùng trà gừng mật ong để giảm cảm giác rát họng.
Thuốc giảm ho, hạ sốt chỉ nên dùng theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ. Không tự ý mua kháng sinh vì bệnh đa phần do virus gây ra.
Khi nào cần đi khám ngay?
Bạn nên đi khám khi sốt cao kéo dài quá ba ngày không hạ. Đờm có lẫn máu hoặc chuyển màu bất thường cần được kiểm tra sớm. Khó thở, đau tức ngực, thở khò khè nặng là dấu hiệu nguy hiểm. Người có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường không nên chần chừ. Trẻ nhỏ bỏ bú, li bì hoặc người cao tuổi mệt lả cần cấp cứu kịp thời.
Phòng ngừa tái phát
Bỏ thuốc lá là biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ phế quản lâu dài. Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc làm việc nơi nhiều bụi. Rửa tay thường xuyên giúp hạn chế lây nhiễm virus đường hô hấp. Tiêm phòng cúm hàng năm theo khuyến cáo của ngành y tế. Duy trì vận động nhẹ nhàng và ăn uống đủ chất để tăng sức đề kháng.
Kết luận
Viêm phế quản là bệnh hô hấp thường gặp, đa phần lành tính nếu xử trí đúng. Nhận biết sớm các dấu hiệu như ho kéo dài, đờm bất thường giúp bạn chủ động hơn. Hãy nghỉ ngơi, chăm sóc tại nhà đúng cách và đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Bảo vệ đường hô hấp mỗi ngày chính là cách phòng bệnh tốt nhất.
