Lá tía tô: Công dụng và cách dùng đúng
Lá tía tô: Công dụng và cách dùng đúng
Lá tía tô là rau gia vị quen thuộc của nhiều gia đình Việt. Mùi thơm đặc trưng giúp lá tía tô thường xuất hiện trong rau sống, canh và cháo. Ngoài việc giúp món ăn ngon hơn, dân gian còn dùng lá này trong nhiều mẹo chăm sóc sức khỏe. Vậy dùng loại lá này thế nào cho đúng và cần lưu ý gì? Cùng tìm hiểu trong bài viết này.
Đặc điểm và thành phần của lá tía tô
Cây tía tô thuộc loại thân thảo, được trồng phổ biến ở nhiều vùng quê Việt Nam. Cây cao khoảng 40 đến 60 cm, lá hình trứng với mép răng cưa rõ rệt. Mặt trên của lá thường có màu xanh, mặt dưới ngả tím rất đặc trưng. Khi vò nhẹ, lá tỏa ra mùi thơm nồng rất dễ nhận biết. Nhiều gia đình trồng tía tô trong vườn nhà để dùng dần quanh năm.
Theo các tài liệu dinh dưỡng, lá tía tô chứa nhiều chất có lợi cho cơ thể. Loại lá này giàu vitamin A, vitamin C và một số khoáng chất thiết yếu. Tinh dầu trong lá tạo nên mùi thơm đặc trưng và vị hơi cay nhẹ. Ngoài ra, lá còn chứa các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Nhờ thành phần này, tía tô được xem là rau gia vị tốt cho sức khỏe.
- Vitamin A và C góp phần hỗ trợ sức đề kháng tự nhiên của cơ thể.
- Khoáng chất như canxi và sắt cần thiết cho hoạt động hằng ngày.
- Tinh dầu tạo nên mùi thơm đặc trưng và vị hơi cay của lá.
- Hợp chất chống oxy hóa tự nhiên có trong lá tươi.
Công dụng của lá tía tô theo kinh nghiệm dân gian
Từ lâu, ông bà ta đã dùng tía tô trong nhiều mẹo chăm sóc sức khỏe tại nhà. Các công dụng dưới đây dựa trên kinh nghiệm dân gian, bạn nên xem như thông tin tham khảo.
Hỗ trợ giảm khó chịu khi cảm lạnh
Khi thời tiết thay đổi, nhiều người dễ bị cảm lạnh thông thường. Dân gian thường nấu cháo nóng với tía tô để ăn khi còn ấm. Món cháo này giúp cơ thể ấm lên và dễ chịu hơn. Một số người còn dùng lá để xông hơi giải cảm. Cách này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Hỗ trợ tiêu hóa
Tía tô thường được ăn kèm với các món nhiều đạm hoặc hải sản. Mùi thơm của lá giúp món ăn bớt tanh và dễ ăn hơn. Nhiều người cho rằng ăn tía tô giúp bụng dạ nhẹ nhàng sau bữa ăn no. Đây mới chỉ là kinh nghiệm truyền miệng trong dân gian. Nếu thường xuyên đầy bụng khó tiêu, hãy đi khám bác sĩ.
Chăm sóc da theo cách dân gian
Một số chị em dùng lá tươi giã nát để đắp mặt nạ tại nhà. Cách này được cho là giúp da sạch và sáng hơn sau khi dùng. Tuy nhiên, da mặt mỗi người có độ nhạy cảm khác nhau. Bạn nên thử trên vùng da nhỏ trước khi đắp toàn mặt. Nếu da bị kích ứng, hãy ngưng dùng ngay và rửa sạch.
Cách dùng đúng và an toàn mỗi ngày
Lá tía tô có thể dùng theo nhiều cách khác nhau trong đời sống hằng ngày. Dưới đây là những cách dùng phổ biến và đơn giản nhất.
Ăn sống và nấu chín cùng món ăn
Cách đơn giản nhất là ăn lá tươi kèm rau sống trong bữa cơm. Bạn cũng có thể thái nhỏ lá để rắc lên cháo hoặc canh nóng. Khi nấu canh, nên cho lá vào lúc gần tắt bếp để giữ mùi thơm. Lá nấu quá lâu sẽ mất hương vị đặc trưng và giảm ngon miệng.
Nấu nước uống và xông hơi
Dân gian thường đun lá tươi với nước để uống khi còn ấm. Một số người dùng cách này khi cơ thể mệt mỏi do thay đổi thời tiết. Ngoài ra, nấu nồi nước lá để xông hơi cũng rất phổ biến. Hơi nóng giúp cơ thể toát mồ hôi và thấy nhẹ người hơn. Sau khi xông, bạn nên lau khô người và tránh gió lùa.
Dùng ngoài da
Lá tươi giã nát có thể dùng để đắp ngoài da theo kinh nghiệm dân gian. Trước khi đắp, bạn cần rửa sạch lá và vùng da cần chăm sóc. Chỉ nên đắp trong thời gian ngắn rồi rửa lại bằng nước sạch. Cách này phù hợp với người có làn da khỏe, ít nhạy cảm.
Ai nên thận trọng khi dùng lá tía tô?
Dù là rau gia vị quen thuộc, không phải ai cũng nên dùng tía tô thoải mái. Phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên. Người có huyết áp thấp cần thận trọng vì dùng nhiều có thể khiến huyết áp giảm thêm. Người đang điều trị bệnh mạn tính bằng thuốc cũng nên tham khảo bác sĩ. Tía tô không thay thế được thuốc điều trị bệnh.
- Phụ nữ mang thai và đang cho con bú nên hỏi bác sĩ trước.
- Người huyết áp thấp không nên dùng quá nhiều mỗi ngày.
- Người sắp phẫu thuật nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
- Người có tiền sử dị ứng với rau thơm nên thử ít trước.
- Luôn rửa sạch lá trước khi ăn sống hoặc chế biến.
Ngoài ra, bạn chỉ nên dùng lá tươi, sạch và có nguồn gốc rõ ràng. Không nên thu hái lá mọc hoang gần đường nhiều xe cộ. Lá héo úa hoặc có dấu hiệu sâu bệnh thì bỏ đi, đừng tiếc. Dùng đúng cách sẽ giúp bạn yên tâm hơn mỗi ngày.
Kết luận
Lá tía tô là rau gia vị gần gũi, mang lại nhiều lợi ích khi dùng đúng cách. Bạn có thể ăn sống, nấu chín, sắc nước hoặc dùng ngoài da tùy nhu cầu. Hãy nhớ dùng với lượng vừa phải và rửa sạch trước khi chế biến. Người có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
