Hen suyễn: Dấu hiệu nhận biết và cách kiểm soát

Bệnh hen suyễn là tình trạng viêm mạn tính ở đường dẫn khí. Khi đường thở bị viêm, không khí khó lưu thông ra vào phổi. Cơn hen có thể khởi phát đột ngột vào ban đêm hoặc sáng sớm. Nhiều người cho rằng bệnh chỉ gặp ở trẻ nhỏ. Thực tế, bệnh hen suyễn có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào. Nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách giúp người bệnh sống khỏe mỗi ngày.

Bệnh hen suyễn là gì

Bệnh hen suyễn xảy ra khi phế quản co thắt và sưng viêm. Lớp niêm mạc đường thở tiết nhiều dịch nhầy hơn bình thường. Sự kết hợp này khiến đường thở hẹp lại, gây khó thở. Bệnh có tính chất mạn tính và thường tái phát theo từng đợt.

Bệnh hen suyễn khác với viêm phế quản cấp thông thường. Cơn hen khởi phát nhanh và có thể thuyên giảm khi xử trí đúng. Tuy nhiên, tình trạng viêm bên dưới vẫn tồn tại kéo dài. Vì vậy, người bệnh cần theo dõi và điều trị duy trì đều đặn.

Trẻ em mắc bệnh thường ho và khò khè về đêm. Người lớn khởi phát muộn thường liên quan đến nghề nghiệp và môi trường. Dù ở độ tuổi nào, viêm đường thở mạn tính vẫn là điểm chung.

Dấu hiệu nhận biết bệnh hen suyễn

Cơn hen thường có các biểu hiện đặc trưng dưới đây:

• Khó thở, đặc biệt khi hít vào, kèm cảm giác tức ngực.
• Tiếng khò khè khi thở, nghe rõ lúc thở ra.
• Ho khan kéo dài, thường nặng hơn về đêm hoặc gần sáng.
• Hơi thở ngắn, không nói hết được một câu dài.
• Cơn khó thở tái đi tái lại sau vận động hoặc tiếp xúc dị nguyên.

Cơn hen có thể nhẹ, thoáng qua hoặc nặng đến mức nguy hiểm. Dấu hiệu cảnh báo cơn hen nặng gồm thở rất nhanh, nói không tròn câu. Môi, móng tay tái xanh cho thấy cơ thể thiếu oxy trầm trọng. Lúc này, người bệnh cần được cấp cứu y tế khẩn cấp.

Nếu bạn thường xuyên gặp các dấu hiệu trên, hãy đi khám bác sĩ. Bác sĩ sẽ thăm khám và đo chức năng hô hấp để chẩn đoán. Chẩn đoán sớm giúp xây dựng phác đồ kiểm soát phù hợp.

Nguyên nhân gây bệnh hen suyễn và yếu tố kích phát cơn hen

Nguyên nhân gây bệnh hen suyễn là sự kết hợp giữa cơ địa và môi trường. Người có người thân mắc hen dễ khởi phát bệnh hơn. Cơ địa dị ứng cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Nhiều yếu tố có thể kích phát cơn hen ở người đang mắc:

• Bụi mịn, khói thuốc lá và ô nhiễm không khí.
• Lông thú cưng, phấn hoa và nấm mốc trong nhà.
• Vận động gắng sức khi trời lạnh hoặc không khí khô.
• Nhiễm trùng đường hô hấp như cảm lạnh, cúm.
• Thay đổi thời tiết đột ngột hoặc xúc động mạnh.

Cơn hen thường nặng hơn vào thời điểm giao mùa. Không khí lạnh buổi sáng cũng dễ gây co thắt phế quản. Người bệnh nên hạn chế ra ngoài khi thời tiết thay đổi đột ngột.

Nhận diện được tác nhân kích phát giúp giảm số cơn hen. Bạn nên ghi nhật ký mỗi khi cơn hen xuất hiện. Nhật ký này rất hữu ích khi tái khám với bác sĩ.

Cách kiểm soát bệnh hen suyễn và phòng ngừa cơn hen

Mục tiêu của điều trị là giúp người bệnh không còn cơn hen. Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kiểm soát và thuốc cắt cơn riêng. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng thời điểm. Tuyệt đối không tự ý tăng, giảm liều hay ngưng thuốc.

Bên cạnh dùng thuốc, người bệnh cần điều chỉnh sinh hoạt:

• Giữ nhà cửa sạch sẽ, hạn chế bụi và lông thú cưng.
• Không hút thuốc lá và tránh xa môi trường khói thuốc.
• Khởi động kỹ trước khi tập luyện, tránh gắng sức quá mức.
• Tiêm phòng cúm và vệ sinh tay để hạn chế nhiễm trùng.
• Mang theo thuốc cắt cơn và tuân thủ kế hoạch xử trí bác sĩ dặn.

Người bệnh nên có kế hoạch hành động cá nhân cùng bác sĩ. Kế hoạch ghi rõ dấu hiệu cảnh báo và cách xử trí từng mức độ. Lưu kế hoạch ở nơi dễ thấy và cho người thân cùng biết. Việc chuẩn bị trước giúp xử trí cơn hen bình tĩnh và an toàn hơn.

Nếu cơn hen khởi phát, hãy ngồi thẳng và thở chậm lại. Dùng thuốc cắt cơn theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Khi triệu chứng không giảm, cần đến cơ sở y tế ngay.

Kết luận

Tóm lại, bệnh hen suyễn hoàn toàn có thể kiểm soát được. Nhận biết sớm dấu hiệu và tránh tác nhân kích phát là chìa khóa. Người bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ với bác sĩ. Đừng để nỗi lo về cơn hen giới hạn cuộc sống của bạn. Chia sẻ bài viết này đến người thân đang có dấu hiệu tương tự.