Mỗi khi giao mùa, những cơn ho khan, ho có đờm hay ngứa rát cổ họng thường xuyên xuất hiện. Chúng gây khó chịu cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ. Thay vì vội vã dùng kháng sinh hay thuốc giảm ho, nhiều gia đình chọn cách lành tính hơn. Đó là trị ho bằng quả lê, vừa an toàn vừa dễ làm. Quả lê có tính mát và vị ngọt thanh. Khả năng nhuận phế của lê giúp xoa dịu cổ họng hiệu quả.

Lê chưng đường phèn — mẹo trị ho bằng quả lê cho cả người lớn và trẻ nhỏ

Vì sao quả lê có tác dụng trị ho?

Theo Đông y, quả lê còn gọi là sinh tân, có tính mát và vị ngọt hơi chua. Lê quy vào kinh phế và kinh vị. Nó có tác dụng thanh nhiệt, nhuận phế và tiêu đờm. Lê còn giúp sinh tân dịch và giảm khát. Nhờ đó, lê rất thích hợp trị ho khan, ho gió và mất tiếng do nhiệt độc ứ trệ.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, quả lê chứa hơn 80% là nước. Lê còn giàu vitamin C, vitamin K, chất xơ và hợp chất chống oxy hóa. Nước ép từ lê giúp làm dịu cảm giác nóng rát ở niêm mạc họng. Nó còn làm loãng chất nhầy đờm đặc. Nhờ đó, người bệnh tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn.

Độ ẩm tự nhiên trong quả lê còn giúp cổ họng bớt khô rát. Khi niêm mạc họng đủ ẩm, phản xạ ho khan cũng giảm dần. Nhờ cơ chế này, trị ho bằng quả lê đặc biệt hợp với người hay ho về đêm. Nhiều người còn ngậm một miếng lê tươi khi thấy ngứa họng.

Những ai phù hợp nhất với mẹo này

Mẹo trị ho bằng quả lê phù hợp với người ho nhẹ do thời tiết thay đổi. Người mới chớm cảm lạnh cũng có thể áp dụng. Trẻ nhỏ ho khan dai dẳng dùng lê chưng đường phèn khá an toàn. Người cao tuổi ho về đêm cũng hợp với các bài lê chưng ấm.

4 công thức trị ho bằng quả lê dễ làm tại nhà

Dưới đây là bốn công thức đơn giản, dễ làm tại nhà. Mỗi công thức phù hợp với một dạng ho khác nhau. Bạn có thể chọn bài phù hợp với tình trạng của từng thành viên.

1. Lê chưng đường phèn — bài thuốc kinh điển dịu họng

Công dụng: giảm rát họng và nhuận phế. Bài này thích hợp cho trẻ nhỏ và người ho khan dai dẳng. Vị ngọt của đường phèn giúp trẻ dễ uống hơn.

  • Nguyên liệu: 1 quả lê tươi, 1–2 thìa cà phê đường phèn đập nhỏ.
  • Rửa sạch lê, cắt phần đầu làm nắp. Khoét bỏ lõi hạt bên trong tạo thành chén nhỏ.
  • Cho đường phèn vào lòng quả lê, đậy nắp lại rồi cố định bằng tăm.
  • Đặt vào bát, hấp cách thủy khoảng 30–40 phút đến khi lê chín mềm.
  • Ăn cả cái lẫn nước khi còn ấm.

2. Lê hấp gừng và mật ong — trị ho có đờm, giữ ấm cơ thể

Công dụng: trị ho có đờm và giữ ấm cơ thể. Gừng có tính ấm và khả năng kháng khuẩn. Mật ong giúp kháng viêm và làm ấm phổi. Kết hợp này trị hiệu quả các cơn ho do cảm lạnh. Bài này đặc biệt tốt trong những ngày trời lạnh.

  • Nguyên liệu: 1 quả lê, 3–4 lát gừng tươi thái sợi, 1–2 thìa mật ong nguyên chất.
  • Gọt vỏ lê, cắt hạt lựu hoặc khoét ruột.
  • Trộn lê cùng gừng thái sợi, hấp cách thủy 20 phút.
  • Để nguội bớt dưới 50°C, cho mật ong vào đảo đều rồi thưởng thức.
  • Lưu ý: không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.

3. Lê chưng kỷ tử, táo đỏ — bồi bổ phế khí

Công dụng: bồi bổ phế khí và nâng cao thể trạng. Bài này phù hợp với người ho lâu ngày dẫn đến suy nhược. Người mất ngủ, khan tiếng cũng có thể dùng. Bài này cũng giúp người bệnh ngủ ngon hơn.

  • Nguyên liệu: 1 quả lê, 3 quả táo đỏ thái lát, 5–7 hạt kỷ tử, một ít đường phèn.
  • Cho lê cắt miếng, táo đỏ và kỷ tử vào thố sứ.
  • Thêm chút nước và đường phèn, chưng cách thủy 45 phút.
  • Uống nước và ăn cái trước khi đi ngủ.

4. Lê hấp củ cải trắng — tiêu đờm đặc nhanh

Công dụng: tiêu đờm đặc và giải nhiệt phế quản. Củ cải trắng có vị cay ngọt và tính mát. Kết hợp với lê tạo nên bài thuốc tiêu đờm hiệu nghiệm. Kết hợp thêm các biện pháp làm sạch đờm mũi họng hằng ngày giúp đường thở thông thoáng hơn.

  • Nguyên liệu: 1 quả lê, 1/2 củ cải trắng nhỏ, một ít mật ong hoặc đường phèn.
  • Thái hạt lựu cả lê và củ cải.
  • Hấp cách thủy 30 phút rồi chắt lấy nước cốt.
  • Uống nước cốt khi còn ấm, ngày 2–3 lần.

4 hiểu lầm thường gặp khi trị ho bằng quả lê

Nhiều người áp dụng mẹo dân gian nhưng hiểu chưa đúng. Bốn lầm tưởng sau đây cần được loại bỏ:

Cứ ho là dùng lê chưng, không cần biết nguyên nhân

Sai. Lê chưng chỉ phù hợp với ho nhẹ do thời tiết hoặc cảm lạnh mới khởi phát. Ho do viêm phổi, hen suyễn hay trào ngược cần chẩn đoán y khoa. Dùng sai bài thuốc khiến bệnh kéo dài thêm.

Ăn càng nhiều lê càng nhanh khỏi ho

Sai. Lê có tính mát nên ăn quá nhiều dễ gây lạnh bụng và tiêu chảy. Người tỳ vị hư hàn càng cần hạn chế. Dùng đúng liều lượng mới phát huy tác dụng.

Mật ong trong bài thuốc dùng được cho mọi lứa tuổi

Sai và nguy hiểm với trẻ nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi tuyệt đối không dùng mật ong. Hệ tiêu hóa non nớt của trẻ chưa xử lý được bào tử vi khuẩn trong mật ong. Với trẻ nhỏ, hãy dùng đường phèn thay thế.

Lê chưng có thể thay thế thuốc khi ho nặng

Hoàn toàn sai. Mẹo dân gian chỉ hỗ trợ giảm triệu chứng ho nhẹ. Khi ho kéo dài trên 7–10 ngày kèm sốt cao, khó thở hay tức ngực. Người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời.

Những lưu ý quan trọng khi dùng quả lê trị ho

Để bài thuốc phát huy hiệu quả và an toàn, hãy ghi nhớ bốn lưu ý sau. Những lưu ý này áp dụng cho cả người lớn và trẻ nhỏ.

  • Chọn lê tươi, vỏ mịn, không dập nát. Ngâm rửa kỹ bằng nước muối loãng trước khi chế biến.
  • Người tỳ vị hư hàn không nên dùng nhiều. Đó là người đang tiêu chảy, lạnh bụng hoặc đau bụng do hàn.
  • Dùng bài thuốc khi còn ấm để đạt hiệu quả tốt nhất. Thời điểm tốt là buổi sáng sau bữa ăn. Hoặc buổi tối trước khi đi ngủ khoảng 1 tiếng.
  • Theo dõi diễn tiến cơn ho mỗi ngày. Nếu không thuyên giảm sau vài ngày, hãy đi khám.

Khi nào cần đưa người bệnh đi khám ngay?

Mẹo dân gian không thay thế được chẩn đoán y khoa. Hãy đưa người bệnh đi khám khi có các dấu hiệu sau:

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần được chú ý đặc biệt. Hệ hô hấp của trẻ còn non nớt nên diễn tiến bệnh có thể rất nhanh. Cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ ho kèm theo dấu hiệu bất thường.

  • Ho kéo dài trên 7–10 ngày không thuyên giảm.
  • Sốt cao liên tục, khó thở hoặc tức ngực.
  • Khạc đờm ra máu hoặc đờm có màu lạ kéo dài.
  • Trẻ nhỏ bỏ bú, li bì hoặc thở khò khè.
  • Người có bệnh nền như hen suyễn, tim mạch thấy ho nặng thêm.

Kết luận

Tóm lại, trị ho bằng quả lê là mẹo dân gian lành tính và dễ áp dụng. Bốn công thức lê chưng trên phù hợp cho cả người lớn và trẻ nhỏ. Điều quan trọng là dùng đúng bài, đúng liều và đúng thời điểm. Đồng thời, đừng quên theo dõi diễn tiến cơn ho mỗi ngày. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế kịp thời. Hãy lưu lại các công thức trên để dùng khi cần.