Mỗi đợt thời tiết chuyển mùa, tỷ lệ trẻ nhỏ bị sổ mũi, nghẹt mũi lại tăng vọt. Hiện tượng này xuất phát từ niêm mạc mũi nhạy cảm của trẻ. Nó cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm đường hô hấp. Lắng nghe giải thích từ chuyên gia về trẻ sổ mũi. Bạn sẽ biết các bước xử trí an toàn để đường thở của bé luôn thông thoáng.

Trẻ nhỏ sổ mũi, nghẹt mũi khi thời tiết thay đổi — nguyên nhân và cách xử trí đúng

Vì sao trẻ sổ mũi mỗi khi thời tiết thay đổi?

Ở trẻ nhỏ, đường thở còn hẹp và niêm mạc mũi tương đối nhạy cảm. Khi nhiệt độ, độ ẩm hoặc chất lượng không khí thay đổi đột ngột. Niêm mạc mũi có thể phản ứng bằng cách tăng tiết dịch nhầy. Đây cũng là một cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Niêm mạc mũi nhạy cảm hoạt động như thế nào?

Chất nhầy giúp giữ lại bụi bẩn, các hạt nhỏ trong không khí. Nó cũng chặn một phần tác nhân gây bệnh trước khi chúng đi sâu hơn vào đường hô hấp. Cơ chế điều hòa nhiệt ở trẻ còn non nớt. Vì vậy, phản ứng này xảy ra thường xuyên hơn người lớn.

Đôi khi trẻ chỉ cần đi từ phòng điều hòa ra ngoài trời nóng. Hoặc gặp một đợt không khí lạnh đột ngột, đã có thể hắt hơi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Đây là phản ứng khá thường gặp, chưa chắc do bệnh.

Khi nào sổ mũi của trẻ là bình thường?

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn uống tương đối tốt và không khó thở. Đồng thời chỉ có các triệu chứng nhẹ như hắt hơi hoặc nghẹt mũi thoáng qua. Cha mẹ có thể theo dõi tại nhà mà chưa cần vội vàng dùng thuốc.

Virus hô hấp lây lan mạnh khi chuyển mùa

Một nguyên nhân quan trọng khác gây sổ mũi ở trẻ là nhiễm virus đường hô hấp. Khi thời tiết chuyển mùa, trẻ có thể tiếp xúc với nhiều loại virus gây cảm lạnh. Môi trường ẩm, lạnh cũng tạo điều kiện cho các bệnh hô hấp khác bùng phát.

Trẻ đi nhà trẻ dễ sổ mũi hơn

Trẻ đi nhà trẻ, trường học hoặc thường xuyên tiếp xúc với nhiều người. Các em càng dễ gặp tác nhân gây bệnh hơn. Đặc biệt ở trẻ đi nhà trẻ, việc tiếp xúc gần với nhiều bạn rất thường xuyên. Điều này khiến nguy cơ mắc nhiễm trùng đường hô hấp tăng lên. Vì vậy, trẻ có thể bị các đợt cảm lạnh liên tiếp.

Điều này không nhất thiết có nghĩa là trẻ yếu hay hệ miễn dịch có vấn đề. Trẻ đang trong giai đoạn phát triển hệ miễn dịch. Trẻ có thể tiếp xúc với nhiều loại virus khác nhau trong môi trường sinh hoạt hằng ngày.

Dấu hiệu sổ mũi do virus

Nếu sổ mũi đi kèm hắt hơi, ho nhẹ, đau họng, sốt hoặc mệt mỏi. Khả năng trẻ đang mắc một nhiễm trùng đường hô hấp do virus sẽ cao hơn. Cha mẹ cần theo dõi diễn tiến các triệu chứng mỗi ngày.

Vì sao trẻ vừa khỏi lại sổ mũi liên tiếp?

Đây là điều khiến nhiều cha mẹ đau đầu nhất. Một đứa trẻ có thể vừa hết sổ mũi được vài ngày rồi lại hắt hơi, nghẹt mũi. Nguyên nhân có thể là trẻ vừa tiếp xúc với một loại virus khác. Hoặc niêm mạc đường hô hấp vẫn còn nhạy cảm sau đợt bệnh trước.

Do đó, không nên mặc định rằng mỗi lần con sổ mũi là một đợt bệnh cũ chưa khỏi. Mỗi đợt có thể là một đợt bệnh mới hoàn toàn.

Sổ mũi do dị ứng: không phải cứ sổ mũi là “nhiễm lạnh”

Khi trời lạnh, đặc biệt trong môi trường không khí khô, niêm mạc mũi dễ bị khô và kích ứng. Ngược lại, những ngày nóng ẩm hoặc mưa nhiều làm gia tăng nấm mốc, bụi nhà hoặc mạt bụi. Với những trẻ có cơ địa dị ứng, đây là yếu tố kích thích đáng kể. Nó khiến triệu chứng ở mũi xuất hiện rõ hơn.

Dấu hiệu sổ mũi do viêm mũi dị ứng

Nếu trẻ thường xuyên chảy nước mũi trong, hắt hơi thành từng tràng và ngứa mũi. Các triệu chứng xuất hiện khi tiếp xúc với bụi, lông động vật, phấn hoa hoặc thời tiết thay đổi. Cha mẹ cũng nên nghĩ đến viêm mũi dị ứng.

Một điểm thường gặp là trẻ bị dị ứng thường không sốt. Nước mũi thường trong và loãng. Điều này giúp cha mẹ phân biệt sơ bộ với cảm lạnh do virus.

Màu nước mũi không quyết định nguyên nhân

Tuy nhiên, chỉ dựa vào màu nước mũi thì chưa đủ. Một vài triệu chứng đơn lẻ không thể giúp tự xác định chính xác nguyên nhân. Việc nước mũi chuyển từ trong sang đục hoặc xanh cũng không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn. Cha mẹ vì thế không nên tự kết luận bệnh cho con.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ sổ mũi?

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn uống tương đối tốt và không khó thở. Đồng thời, nếu trẻ chỉ có các triệu chứng nhẹ. Cha mẹ có thể tập trung chăm sóc và giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn. Sáu nguyên tắc sau rất đơn giản và dễ áp dụng:

6 nguyên tắc chăm sóc trẻ sổ mũi tại nhà

  • Cho trẻ uống đủ nước, hoặc bú mẹ thường xuyên hơn nếu trẻ còn bú mẹ.
  • Giữ phòng ở mức nhiệt độ dễ chịu, tránh quá nóng hoặc quá lạnh.
  • Hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói thuốc, bụi và các mùi kích thích.
  • Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý khi cần, đặc biệt khi trẻ nghẹt mũi gây khó chịu.
  • Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ mỗi ngày, không ép trẻ hoạt động gắng sức.
  • Rửa tay thường xuyên cho trẻ và người chăm sóc để hạn chế lây lan virus.

Không tự ý dùng thuốc khi trẻ sổ mũi

Cha mẹ cũng không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc nhỏ mũi co mạch. Không tự cho trẻ dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc cảm phối hợp. Việc này chỉ an toàn khi có hướng dẫn của bác sĩ. Dùng thuốc sai không giúp trẻ nhanh khỏi mà còn tiềm ẩn nguy cơ.

4 hiểu lầm thường gặp về trẻ sổ mũi

Hiểu sai về tình trạng này khiến nhiều cha mẹ xử trí sai cách. Bốn lầm tưởng phổ biến sau đây cần được loại bỏ:

Nước mũi chuyển màu xanh chắc chắn là nhiễm khuẩn, cần dùng kháng sinh

Sai. Việc nước mũi chuyển từ trong sang đục hoặc xanh không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn. Không nên tự kết luận bệnh và tự cho trẻ dùng kháng sinh. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.

Trẻ hay sổ mũi mỗi khi giao mùa là sức đề kháng kém

Sai. Hệ hô hấp của trẻ còn non nớt và trẻ đang trong giai đoạn phát triển miễn dịch. Trẻ sổ mũi nhiều khi giao mùa là phản ứng khá thường gặp. Quan trọng là quan sát toàn trạng của trẻ thay vì chỉ nhìn vào lượng nước mũi.

Chỉ cần nhìn màu nước mũi là biết chính xác nguyên nhân

Sai. Chỉ dựa vào màu nước mũi thì chưa đủ kết luận. Một vài triệu chứng đơn lẻ không thể giúp xác định chính xác nguyên nhân. Cần kết hợp nhiều dấu hiệu như sốt, ho, hắt hơi theo tràng và môi trường tiếp xúc.

Phải tìm mọi cách để con không bao giờ sổ mũi

Chưa đúng. Hắt hơi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi nhẹ có thể là phản ứng bình thường của cơ thể. Điều quan trọng không phải là ngăn con không bao giờ sổ mũi. Hãy giúp trẻ có môi trường lành mạnh và dinh dưỡng tốt. Trẻ cần ngủ đủ giấc và được chăm sóc đúng cách khi bệnh.

Bé được vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý — cách chăm sóc trẻ sổ mũi an toàn tại nhà

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Sổ mũi thông thường có thể tự cải thiện. Nhưng cha mẹ cần chú ý nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường sau. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu:

  • Khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực hoặc tím tái.
  • Trẻ li bì, khó đánh thức hoặc mệt bất thường.
  • Bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt hoặc có dấu hiệu mất nước.
  • Sốt cao hoặc sốt kéo dài không đáp ứng hạ sốt.
  • Ho hoặc khò khè ngày càng nặng theo thời gian.
  • Các triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng rõ đến ăn uống và giấc ngủ.

Với trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ còn rất nhỏ, cha mẹ nên thận trọng hơn khi trẻ sốt. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm.

Kết luận

Tóm lại, trẻ sổ mũi khi thời tiết thay đổi là phản ứng khá thường gặp. Điều này xuất phát từ đường hô hấp còn non nớt của trẻ. Nguyên nhân có thể là niêm mạc nhạy cảm, nhiễm virus hoặc dị ứng. Điều quan trọng không phải là tìm mọi cách để con không bao giờ sổ mũi. Hãy giúp trẻ có môi trường sống lành mạnh và dinh dưỡng phù hợp. Trẻ cần ngủ đủ giấc và được giữ vệ sinh tốt.

Và quan trọng nhất, cha mẹ cần quan sát toàn trạng của trẻ. Đừng chỉ nhìn vào việc mũi con đang chảy nhiều hay ít. Một đứa trẻ vẫn chơi, ăn, ngủ tương đối bình thường sẽ khác rất nhiều. Trẻ kèm khó thở, bỏ ăn hoặc lừ đừ thì cần được theo dõi sát hơn.