Nam thanh niên 24 tuổi nhập Bệnh viện Quân đội 108 với tê bì, yếu tứ chi. Anh đã hít bóng cười suốt 2 năm, trung bình 50 quả mỗi ngày. Bác sĩ kết luận tổn thương thần kinh do khí N₂O kéo dài. Câu chuyện là lời cảnh báo nghiêm khắc về tác hại của bóng cười.

Nam thanh niên hít bóng cười — cảnh báo tác hại của bóng cười lên hệ thần kinh

Bóng cười là gì? Vì sao nhiều người trẻ “sập bẫy”?

Bóng cười thực chất là bóng bay chứa nitrous oxide (N₂O), còn gọi là khí cười. Đây là chất khí không màu, có vị hơi ngọt. Trong y khoa, N₂O được dùng trong gây mê, giảm đau. Liều lượng, nồng độ oxy và thời gian đều được kiểm soát chặt chẽ. Khí này cũng có một số ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm.

Khi hít giải trí, N₂O tạo cảm giác lâng lâng, hưng phấn nhanh chóng. Tác dụng xuất hiện nhanh nhưng cũng qua đi nhanh. Người hít vì thế có xu hướng dùng lặp lại nhiều lần. Tại các quán bar, karaoke, bóng cười thành “món” giải trí thời thượng. Nhiều bạn trẻ tò mò trải nghiệm mà không lường hết tác hại của bóng cười.

Trường hợp nam thanh niên 24 tuổi tê bì, yếu tứ chi sau 2 năm hít bóng cười

Ban đầu, bệnh nhân chỉ hít vài quả trong các cuộc vui cùng bạn bè. Sau đó số lượng tăng dần, đến mức 50 quả mỗi ngày. Khoảng một tháng trước khi nhập viện, anh bắt đầu tê bì hai bàn chân. Hai chân yếu dần, rồi tình trạng lan dần lên hai tay.

Bệnh viện chỉ định thăm dò điện thần kinh cơ cho bệnh nhân. Kết quả ghi nhận tổn thương đa dây thần kinh tứ chi. Hai chân nặng hơn hai tay, ưu thế tổn thương sợi trục vận động. Kết hợp tiền sử hít N₂O kéo dài, bác sĩ chẩn đoán tổn thương thần kinh. Bác sĩ xác định nguyên nhân là N₂O mà bệnh nhân đã hít suốt 2 năm. Câu chuyện cho thấy tác hại của bóng cười không phải lời cảnh báo suông.

Tác hại của bóng cười lên hệ thần kinh

Bác sĩ Nguyễn Tường Ngọc Linh là Phó Chủ nhiệm khoa Chẩn đoán chức năng, Bệnh viện Quân đội 108. Theo bác sĩ, tiếp xúc N₂O làm cơ thể bất hoạt chức năng vitamin B12. Người hít kéo dài có thể mắc bệnh lý tủy sống. Họ cũng có thể bị đa dây thần kinh ngoại biên, hoặc cả hai.

Bóng cười bất hoạt vitamin B12 ra sao?

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng với hệ thần kinh. Nó tham gia duy trì lớp vỏ myelin bọc quanh sợi thần kinh. Khí N₂O oxy hóa và bất hoạt vitamin B12 trong cơ thể. Khi B12 không còn hoạt động, lớp myelin bị tổn hại dần. Dẫn truyền thần kinh vì thế suy giảm nghiêm trọng.

Bệnh lý tủy sống và đa dây thần kinh ngoại biên

Tổn thương tủy sống do N₂O thường ảnh hưởng cột sau và cột bên. Người bệnh dễ gặp rối loạn cảm giác, mất thăng bằng. Đa dây thần kinh ngoại biên gây tê bì, yếu cơ tứ chi. Hai tổn thương này có thể xuất hiện cùng lúc. Trường hợp nam thanh niên trên là ví dụ điển hình.

Vì sao tổn thương có thể không hồi phục?

Bác sĩ Linh cảnh báo: nếu phát hiện muộn, tổn thương thần kinh hồi phục rất chậm. Có trường hợp tổn thương không thể hồi phục hoàn toàn. Sợi trục thần kinh một khi bị phá hủy nặng khó tái tạo. Điều trị chủ yếu chỉ hạn chế thêm biến chứng. Vì vậy, phát hiện sớm là yếu tố quyết định.

4 dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh cần đi khám ngay

Người từng hít bóng cười cần lắng nghe cơ thể mình. Bốn dấu hiệu sau là tín hiệu nguy hiểm không nên bỏ qua:

  • Tê bì tay chân, đặc biệt tê bì hai bàn chân lan dần lên trên.
  • Yếu cơ tứ chi, cảm giác cầm nắm và bước đi không vững.
  • Đi lại khó khăn, hay vấp ngã, mất thăng bằng khi đứng.
  • Rối loạn cảm giác, nhận biết nhiệt độ và cơn đau kém chính xác.

Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, cần đến cơ sở y tế ngay. Khám sớm giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời. Điều này hạn chế tối đa biến chứng thần kinh về sau.

Tê bì, yếu chân tay do hít bóng cười kéo dài — dấu hiệu tổn thương thần kinh do bóng cười

4 hiểu lầm thường gặp về tác hại của bóng cười

Nhiều người chủ quan với bóng cười vì thiếu hiểu biết. Bốn lầm tưởng sau đây cần được loại bỏ:

Bóng cười chỉ gây “phê” ngắn, không gây hại gì

Sai. Tác dụng ngắn không đồng nghĩa với vô hại. Dùng kéo dài hoặc với lượng lớn gây độc tính thần kinh nghiêm trọng. Trường hợp hít 50 quả mỗi ngày trong 2 năm là minh chứng rõ ràng.

Bóng cười được dùng trong y khoa nên hoàn toàn an toàn

Sai. Trong y khoa, liều lượng, nồng độ oxy và thời gian được kiểm soát chặt chẽ. Hít giải trí không kiểm soát liều lượng và tần suất. Hai hoàn cảnh này hoàn toàn khác nhau.

Ngưng hít là cơ thể tự phục hồi hoàn toàn

Chưa chắc. Nếu phát hiện muộn, tổn thương thần kinh hồi phục rất chậm. Có trường hợp tổn thương không thể hồi phục hoàn toàn. Đừng chờ đợi mà cần đi khám sớm.

Chỉ người hít nhiều năm mới gặp nguy hiểm

Sai. Mức độ tổn thương phụ thuộc liều lượng và cơ địa mỗi người. Hít 50 quả mỗi ngày là lượng sử dụng rất lớn. Nguy cơ tăng nhanh theo số lượng sử dụng.

Người từng hít bóng cười cần làm gì?

Nếu bạn hoặc người thân từng hít bóng cười, hãy hành động sớm. Năm bước sau giúp bảo vệ sức khỏe:

  • Ngưng hít bóng cười ngay lập tức, không chờ đến khi có triệu chứng.
  • Đi khám chuyên khoa thần kinh để đánh giá tổn thương sớm.
  • Bổ sung vitamin B12 theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc.
  • Nói rõ tiền sử hít N₂O để bác sĩ chẩn đoán chính xác.
  • Tránh xa môi trường quán bar, karaoke có bóng cười.

Kết luận

Tóm lại, tác hại của bóng cười là có thật và rất nghiêm trọng. Từ cơn hưng phấn vài phút, người hít có thể đối mặt tê liệt tứ chi. Tổn thương thần kinh do N₂O thậm chí không thể hồi phục. Đừng đánh đổi sức khỏe vì một thú vui nhất thời. Hãy chia sẻ bài viết để nhiều người trẻ tránh xa bóng cười.