Phụ nữ mang thai có nguy cơ huyết khối tĩnh mạch cao gấp 4–5 lần người bình thường. Huyết khối ở phụ nữ mang thai nguy hiểm nhất khi biến chứng thành thuyên tắc phổi. Đây là một trong những nguyên nhân gây tử vong đáng lưu ý ở sản phụ. May mắn là nguy cơ này có thể dự phòng nếu được đánh giá sớm. Bài viết tổng hợp cảnh báo từ các bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ. Bạn cũng hiểu rõ 4 hiểu lầm cần tránh khi mang thai.

Sản phụ đi khám thai — huyết khối ở phụ nữ mang thai cần dự phòng từ sớm

Huyết khối ở phụ nữ mang thai là gì?

Huyết khối là tình trạng cục máu đông hình thành trong lòng mạch máu. Nó gây tắc nghẽn dòng máu đến các cơ quan trong cơ thể. Huyết khối ở phụ nữ mang thai đặc biệt nguy hiểm vì thai kỳ làm máu dễ đông hơn. Nếu cục máu đông di chuyển đến phổi, người bệnh bị thuyên tắc phổi. Khi đó, sản phụ có thể nhanh chóng suy tuần hoàn. Ngừng tim và ngừng thở là những biến cố đe dọa tính mạng.

Cơ chế hình thành cục máu đông

Cục máu đông hình thành khi máu đặc lại và vón thành từng mảng. Nó bám vào thành mạch và làm dòng máu chảy chậm lại. Đến một thời điểm, mạch máu có thể bị tắc hoàn toàn. Vùng cơ thể phía sau điểm tắc thiếu máu nuôi dưỡng.

Vì sao thai kỳ làm tăng nguy cơ?

Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ thay đổi để chuẩn bị sinh nở. Lượng máu tăng và khả năng đông máu cũng tăng theo. Đây là cơ chế tự nhiên giúp cầm máu sau sinh. Tuy nhiên, nó cũng làm tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch. Nguy cơ cao nhất tập trung ở giai đoạn hậu sản. Đó là thời điểm sản phụ ít vận động và đang hồi phục.

Con số cảnh báo từ Bệnh viện Từ Dũ

Thông tin trên được BS.CKII Tào Tuấn Kiệt chia sẻ gần đây. Ông là Trưởng khoa Gây mê Hồi sức, Bệnh viện Từ Dũ. Ông cho biết điều này tại “Hội nghị Gây mê hồi sức sản phụ khoa 2026”. Theo bác sĩ, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch tăng khoảng 4–5 lần. Con số này so sánh với phụ nữ không mang thai.

Thống kê tại Bệnh viện Từ Dũ

Theo thống kê tại Bệnh viện Từ Dũ giai đoạn 2019–2022. Số bệnh nhân có huyết khối tĩnh mạch hoặc thuyên tắc phổi trước phẫu thuật. Nhóm này chiếm khoảng 3% trong số bệnh nhân được ghi nhận. Từ năm 2023 đến năm 2025, số trường hợp được phát hiện nhiều hơn. Số trường hợp có tiền sử huyết khối cũng tăng. Nhiều người đang được điều trị dự phòng thuyên tắc phổi. Bác sĩ Kiệt thận trọng lưu ý một điểm quan trọng. Ông nói: “Không thể khẳng định sự gia tăng này hoàn toàn liên quan đến một nguyên nhân cụ thể”. Việc theo dõi thực tế vẫn cần tiếp tục trong thời gian tới.

Ai có nguy cơ cao nhất?

Không phải mọi sản phụ đều có mức nguy cơ giống nhau. Nguy cơ cao hơn ở người phải phẫu thuật khi sinh. Nằm bất động kéo dài cũng làm máu lưu thông kém. Tuổi cao, béo phì và có bệnh lý nền là yếu tố nguy cơ. BS.CKII Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, nhấn mạnh. Ông nói: “Đây là một biến cố đặc biệt nguy hiểm” đối với sản phụ. Huyết khối là tình trạng cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu. Khi cục máu đông làm tắc đường dẫn máu đến tim hoặc phổi. Người bệnh có thể rơi vào suy tuần hoàn và ngừng tim.

Dấu hiệu cảnh báo huyết khối và thuyên tắc phổi

Huyết khối ở phụ nữ mang thai thường khởi phát âm thầm và khó nhận biết sớm. Vì vậy, sản phụ cần lắng nghe cơ thể mỗi ngày. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào nghi ngờ huyết khối. Hoặc nghi ngờ biến chứng thuyên tắc phổi sau sinh. Sản phụ cần báo ngay cho nhân viên y tế. Hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá. Những biến cố này có thể diễn tiến rất nhanh. Tuyệt đối không tự theo dõi tại nhà khi có dấu hiệu bất thường.

Cách phòng ngừa huyết khối cho mẹ bầu

Phòng ngừa huyết khối ở phụ nữ mang thai cần thực hiện từ sớm. Bước đầu tiên là đánh giá nguy cơ cho từng sản phụ. Biện pháp dự phòng được lựa chọn theo tình trạng cụ thể.

Đánh giá nguy cơ trước khi sinh

Các yếu tố nguy cơ cần được rà soát đầy đủ. Đó là tiền sử huyết khối, phẫu thuật, bất động kéo dài. Béo phì, tuổi cao và bệnh lý nền cũng được ghi nhận. Sản phụ cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh cho bác sĩ. Việc này nên làm trước khi sinh hoặc trước phẫu thuật. Ví dụ, nếu từng mắc đái tháo đường thai kỳ. Hãy chia sẻ rõ với bác sĩ trong lần khám thai.

Vận động sau sinh đúng cách

Sau sinh, sản phụ nên vận động nhẹ nhàng khi sức khỏe cho phép. Tránh nằm một chỗ quá lâu sau khi sinh nở. Vận động giúp máu lưu thông tốt hơn mỗi ngày. Điều này góp phần giảm nguy cơ hình thành huyết khối.

Thuốc chống đông và nguyên tắc an toàn

Với người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định thêm biện pháp. Đó là dự phòng cơ học hoặc thuốc chống đông. Việc dùng thuốc phải được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng. Bác sĩ cân bằng giữa nguy cơ huyết khối và nguy cơ chảy máu. Sản phụ tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc chống đông. Cũng không tự ngừng hoặc thay đổi liều khi chưa có chỉ định.

4 hiểu lầm thường gặp về huyết khối ở phụ nữ mang thai

Hiểu sai khiến nhiều mẹ bầu chủ quan với nguy cơ này. Bốn lầm tưởng dưới đây cần được loại bỏ:

Huyết khối chỉ xảy ra ở người cao tuổi, mẹ bầu thì không sao

Sai. Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao gấp 4–5 lần. Giai đoạn hậu sản là thời điểm nguy hiểm nhất. Mẹ bầu trẻ vẫn cần được đánh giá nguy cơ đầy đủ. Không ai được chủ quan chỉ vì mình còn trẻ.

Sinh thường thì không lo huyết khối, chỉ sinh mổ mới nguy hiểm

Sai. Phẫu thuật chỉ là một trong nhiều yếu tố nguy cơ. Nằm bất động kéo dài, béo phì, tuổi cao đều góp phần. Mẹ sinh thường vẫn có thể gặp biến cố này. Đánh giá nguy cơ áp dụng cho mọi sản phụ.

Thuốc chống đông ai cũng dùng được để phòng ngừa

Sai và nguy hiểm. Thuốc chống đông phải do bác sĩ chỉ định. Bác sĩ cân bằng nguy cơ huyết khối và nguy cơ chảy máu. Tự ý dùng thuốc có thể gây chảy máu nghiêm trọng. Tuyệt đối không tự mua thuốc về uống.

Sau sinh khỏe lại là hết nguy cơ huyết khối

Sai. Giai đoạn hậu sản là thời điểm nguy cơ cao nhất. Nhiều biến cố xảy ra trong những tuần đầu sau sinh. Sản phụ vẫn cần vận động và theo dõi sức khỏe. Khi có biểu hiện bất thường, hãy đi khám ngay.

Kết luận

Tóm lại, huyết khối ở phụ nữ mang thai là biến cố nguy hiểm. Nguy cơ tăng gấp 4–5 lần, cao nhất ở giai đoạn hậu sản. Đánh giá nguy cơ sớm và dự phòng đúng cách giúp bảo vệ mẹ. Sau sinh, hãy vận động nhẹ nhàng và lắng nghe cơ thể. Khi có dấu hiệu bất thường, đến cơ sở y tế ngay lập tức.