Nhồi máu cơ tim có thể cướp đi tính mạng chỉ trong vài chục phút. Nhiều người chủ quan xem nhẹ cơn đau thắt ngực và bỏ lỡ thời gian vàng. Nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim giúp người bệnh và người thân hành động chính xác. Nhờ đó, chức năng tim được bảo toàn tối đa trong cấp cứu.

Cơn đau thắt ngực — dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình cần cấp cứu trong giờ vàng

Dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình: cơn đau thắt ngực kiểu đè ép

Nhồi máu cơ tim cấp xuất hiện khi nhánh động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột. Nguyên nhân là nứt vỡ mảng xơ vữa kèm hình thành cục máu đông. Khi dòng máu bị chặn đứng, vùng cơ tim phía sau rơi vào thiếu máu cục bộ. Tế bào cơ tim bắt đầu hoại tử dần theo từng phút.

Cảm giác tại vùng ngực

Dấu hiệu kinh điển nhất là cơn đau thắt ngực kiểu đè ép. Người bệnh thấy ngực trái hoặc sau xương ức bị đè nặng. Cảm giác bóp nghẹt, siết chặt như có tảng đá đè lên. Có lúc như dây thắt chặt lấy lồng ngực. Đây chính là dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình nhất cần ghi nhớ.

Hướng lan đặc trưng của cơn đau

  • Cơn đau thường lan lên cổ, cằm và hàm dưới.
  • Cơn đau sang vai trái hoặc lan dọc mặt trong cánh tay trái.
  • Cơn đau có thể lan xuống tận các ngón tay.
  • Đôi khi cơn đau lan ra sau lưng hoặc xuống vùng thượng vị.

Thời gian kéo dài và điểm phân biệt

Cơn đau do nhồi máu cơ tim thường kéo dài trên 15–20 phút. Nó không tự thuyên giảm khi người bệnh ngồi nghỉ ngơi hoàn toàn. Cơn đau cũng không đáp ứng với thuốc giãn mạch vành thông thường. Điển hình là Nitroglycerin ngậm dưới lưỡi không làm dịu cơn đau.

4 dấu hiệu toàn thân đi kèm không thể bỏ qua

Bên cạnh cơn đau ngực, hoại tử cơ tim kích hoạt phản ứng thần kinh thực vật dữ dội. Hàng loạt dấu hiệu báo động đỏ sau đây có thể xuất hiện:

Khó thở, hụt hơi

Người bệnh thấy ngột ngạt, thở gấp như đuối nước. Nguyên nhân là chức năng bơm máu của thất trái suy giảm cấp tính. Máu ứ ngược về phổi gây cảm giác hụt hơi rõ rệt.

Vã mồ hôi lạnh đầm đìa

Hệ thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh khi cơn nhồi máu diễn ra. Người bệnh toát mồ hôi ướt sũng áo, da lạnh ngắt. Da tái nhợt kèm môi tím là dấu hiệu báo động.

Chóng mặt, tụt huyết áp hoặc ngất xỉu

Lực co bóp của cơ tim suy sụp trong cơn nhồi máu. Lưu lượng máu lên não sụt giảm đột ngột theo đó. Người bệnh có thể choáng váng, lú lẫn hoặc ngất thoáng qua.

Buồn nôn, nôn mửa và lo âu cực độ

Nhiều bệnh nhân bồn chồn, hoảng sợ dữ dội khi cơn đau ập đến. Kèm theo là buồn nôn hoặc chướng tức vùng thượng vị. Triệu chứng này dễ khiến người bệnh nhầm với ngộ độc thức ăn. Có người lại nhầm với cơn đau dạ dày cấp.

4 hiểu lầm nguy hiểm về dấu hiệu nhồi máu cơ tim

Trong cấp cứu tim mạch, mỗi phút trôi qua đều quý giá. Hàng triệu tế bào cơ tim có thể không phục hồi sau mỗi phút. Thế nhưng các quan niệm sai lầm sau vẫn thường xuyên xảy ra:

Nằm chờ tự khỏi hoặc nghĩ mình bị trúng gió

Sai và rất nguy hiểm. Tự ý cạo gió, giác hơi hay chích máu đầu ngón tay không có căn cứ y khoa. Những việc này chỉ làm trì hoãn thời gian đến cơ sở y tế. Càng chậm trễ, vùng cơ tim hoại tử càng lan rộng.

Tự lái xe đến bệnh viện cho nhanh

Sai. Khi cơn nhồi máu diễn tiến, rối loạn nhịp tim ác tính có thể xảy ra. Rung thất gây mất ý thức đột ngột bất cứ lúc nào. Tự lái xe lúc này dễ dẫn đến tai nạn thảm khốc.

Chỉ đau ngực dữ dội mới là nhồi máu cơ tim

Sai. Ở người cao tuổi, phụ nữ hoặc người đái tháo đường lâu năm, cơn đau có thể lu mờ. Đây là nhồi máu cơ tim thầm lặng do tổn thương thần kinh tự chủ. Biểu hiện chủ yếu chỉ là mệt lả đột ngột, khó thở hoặc tụt huyết áp.

Đau vùng thượng vị kèm buồn nôn chắc chắn là bệnh dạ dày

Sai. Cơn đau nhồi máu cơ tim có thể lan xuống vùng thượng vị. Buồn nôn và chướng tức thượng vị dễ gây nhầm lẫn tai hại. Đừng tự kết luận, hãy đến cơ sở y tế để thăm khám kịp thời.

Quy trình xử trí khẩn cấp khi xuất hiện dấu hiệu nhồi máu cơ tim

Quy trình xử trí khẩn cấp trong thời gian vàng

Giai đoạn 1–2 giờ đầu sau khởi phát triệu chứng là thời gian vàng. Đây là lúc can thiệp nong mạch vành đặt stent hiệu quả nhất. Hành động nhanh khi xuất hiện dấu hiệu nhồi máu cơ tim là quyết định sống còn. Nó giúp cứu sống vùng cơ tim đang thiếu máu.

Dừng ngay mọi hoạt động

Cho người bệnh ngồi tựa lưng góc 45 độ hoặc nằm nghỉ tại chỗ. Nới lỏng cổ áo và thắt lưng để người bệnh dễ thở. Việc này giảm tối đa gánh nặng tiêu thụ oxy cho tim.

Gọi ngay cấp cứu 115

Gọi ngay tổng đài cấp cứu 115 khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim. Thông báo rõ triệu chứng để đơn vị cấp cứu điều động xe phù hợp. Xe cứu thương cần có máy khử rung tim và điện tâm đồ.

Không tự ý cho uống thuốc tùy tiện

Không cho người bệnh uống thuốc giảm đau hạ sốt tùy tiện. Không ép ăn uống hay dùng các bài thuốc dân gian. Nếu bệnh nhân đã được chẩn đoán mạch vành và có thuốc ngậm dưới lưỡi sẵn. Hãy dùng thuốc đúng chỉ dẫn của chuyên gia y tế.

Theo dõi tri giác và ép tim khi cần

Theo dõi sát tri giác của người bệnh trong lúc chờ cấp cứu. Nếu người bệnh mất ý thức, ngưng thở hoặc thở ngáp cá. Cần ép tim ngoài lồng ngực liên tục cho đến khi nhân viên y tế có mặt.

Kết luận

Dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình là tiếng kêu cứu khẩn cấp từ trái tim. Nó không đơn thuần là một cơn mệt mỏi thoáng qua. Bất kỳ cơn đau thắt ngực kéo dài trên 15 phút kèm vã mồ hôi và khó thở. Đều phải được xem là một trường hợp cấp cứu y tế. Đưa người bệnh đến bệnh viện có trung tâm can thiệp tim mạch sớm nhất. Chính là quyết định sống còn giữ lại tính mạng và chất lượng sống sau biến cố.