Do tê bì, lạnh hai bàn chân, một người đàn ông 48 tuổi đã tự chườm nóng tại nhà. Chỉ sau thời gian ngắn, bàn chân của ông xuất hiện tổn thương, sưng viêm và hoại tử lan rộng. Trường hợp này là lời cảnh tỉnh về thói quen chườm nóng sai cách. Nhiệt không phải lúc nào cũng an toàn, nhất là khi cơ thể đã mất cảm giác.

Cảnh báo chườm nóng sai cách có thể gây hoại tử bàn chân phải cấp cứu

Chườm nóng sai cách và ca bệnh suýt mất bàn chân

Chiều 15/9, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận một trường hợp đặc biệt. Bệnh nhân là ông L.V.K., 48 tuổi. Trước đó ông khỏe mạnh, không ghi nhận bệnh nền đáng chú ý. Khoảng 3 tuần trước khi nhập viện, ông xuất hiện tình trạng tê bì. Hai bàn chân của ông còn bị lạnh và khó chịu kéo dài. Nghĩ rằng cần làm ấm, ông đã tự chườm nóng bàn chân tại nhà. Không lâu sau, da hai bàn chân bắt đầu xuất hiện tổn thương. Vùng tổn thương sưng tấy ngày càng nhiều và kèm theo sốt.

Tình trạng viêm nhiễm tiến triển nhanh, tổn thương lan rộng khiến ông phải nhập viện. Ông đã điều trị khoảng 10 ngày tại một cơ sở y tế khác. Tại đây, các bác sĩ phẫu thuật cắt lọc tổ chức hoại tử cho ông. Tuy nhiên, hoại tử vẫn tiếp tục tiến triển. Ông được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa. Đây là hậu quả nặng nề của thói quen chườm nóng sai cách.

Diễn tiến từ bỏng nhẹ đến hoại tử lan rộng

Theo các bác sĩ, tổn thương ban đầu có thể chỉ là một vết bỏng nhỏ do nhiệt quá mức. Nhưng vì bệnh nhân bị giảm cảm giác ở bàn chân nên không kịp nhận ra mức độ nguy hiểm. Vùng da tổn thương tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập nhanh chóng. Viêm mô tế bào rồi nhiễm trùng sâu cứ thế lan rộng từng ngày. Khi đến bệnh viện chuyên khoa, tổn thương đã quá nặng để điều trị nội khoa thông thường. Đây là minh chứng rõ ràng. Tự ý chườm nóng có thể mở đường cho chuỗi biến chứng nhiễm trùng nguy hiểm.

Vì sao tự ý chườm nóng khi tê bì lại gây hoại tử?

Theo ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh, người bị giảm hoặc mất cảm giác bàn chân cần đặc biệt cẩn trọng. Ở nhóm này, khả năng nhận biết nhiệt độ có thể bị suy giảm. Khi đó, việc dùng nước nóng hoặc nguồn nhiệt quá mức rất nguy hiểm. Nó có thể gây bỏng mà người bệnh không nhận biết kịp thời. Tổn thương da sau bỏng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Từ đó dẫn đến viêm mô tế bào, nhiễm trùng sâu và hoại tử. Điều này xảy ra nếu không được xử trí phù hợp. Cơ chế trên lý giải vì sao chườm nóng sai cách lại nguy hiểm đến vậy. Bệnh nhân tưởng mình đang làm ấm, nhưng thực chất đang tự gây bỏng cho đôi chân.

Chuỗi biến chứng sau một vết bỏng không được xử trí đúng

  • Vết bỏng do nhiệt quá mức làm tổn thương hàng rào bảo vệ da. Đây là cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập.
  • Viêm mô tế bào xuất hiện với sưng nóng đỏ và đau tăng dần. Nhiễm trùng sau đó lan sâu, kèm theo sốt.
  • Tổ chức mô bị hoại tử lan rộng, cần cắt lọc nhiều lần.
  • Trường hợp nặng có thể mất ngón, mất bàn chân hoặc đe dọa tính mạng.

4 hiểu lầm nguy hiểm khi tự chườm nóng tại nhà

Nhiều người tin rằng chườm nóng là biện pháp dân gian lành tính, ai cũng dùng được. Nhưng chính những suy nghĩ chủ quan này khiến không ít người phải nhập viện cấp cứu:

Tê bì, lạnh chân thì chườm nóng là đúng, càng nóng càng tốt

Sai. Tê bì kèm lạnh có thể là dấu hiệu của rối loạn cảm giác ở bàn chân. Lúc này khả năng nhận biết nhiệt độ đã suy giảm đáng kể. Dùng nguồn nhiệt quá mức dễ gây bỏng mà người bệnh không hề hay biết.

Chườm nóng là biện pháp tự nhiên nên không thể gây hại

Sai. Tự ý chườm nóng không đúng cách có thể gây bỏng da nghiêm trọng. Vết bỏng là cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng. Đã có trường hợp hoại tử lan rộng, mất 3 ngón chân sau khi tự chườm nóng.

Đắp lá, đắp thuốc dân gian lên vết bỏng giúp mau lành

Sai lầm nguy hiểm. Các bác sĩ khuyến cáo không tự ý đắp lá hay thuốc lên vùng da tổn thương. Những biện pháp này không thay thế việc tìm nguyên nhân và điều trị y tế. Chúng còn có thể khiến tổn thương da hoặc nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.

Bỏng nhẹ do chườm nóng thì tự bôi thuốc ở nhà là khỏi

Sai. Vết bỏng ở người bị giảm cảm giác bàn chân rất dễ diễn tiến xấu. Vi khuẩn có thể xâm nhập và gây viêm mô tế bào chỉ trong thời gian ngắn. Khi xuất hiện sưng nóng đỏ, phỏng nước hoặc đổi màu da, hãy đi khám ngay.

Ai dễ gặp nguy hiểm khi chườm nóng sai cách?

Theo cảnh báo của các bác sĩ, các nhóm sau đây cần hết sức thận trọng khi dùng nhiệt:

Người mắc đái tháo đường

Đái tháo đường lâu năm dễ gây biến chứng thần kinh ngoại biên ở chi dưới. Người bệnh thường bị tê bì, giảm hoặc mất cảm giác ở bàn chân. Họ không nhận biết được nước quá nóng hay nguồn nhiệt quá mức. Đây là nhóm có nguy cơ bỏng và hoại tử cao nhất khi tự chườm nóng.

Người có bệnh lý thần kinh ngoại biên

Ngoài đái tháo đường, nhiều bệnh lý khác cũng gây tổn thương thần kinh ngoại biên. Người bệnh có thể bị tê bì, châm chích hoặc mất cảm giác từng vùng ở chân tay. Khi khả năng nhận biết nhiệt độ suy giảm, việc tự chườm nóng tại nhà trở nên rất nguy hiểm.

Người cao tuổi và người có tuần hoàn kém

Người cao tuổi thường có da mỏng, tuần hoàn máu kém và phản xạ chậm. Một số người còn đang dùng thuốc ảnh hưởng đến cảm giác hoặc tuần hoàn. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ bỏng khi tiếp xúc với nguồn nhiệt.

4 nguyên tắc dùng nhiệt an toàn khi đau nhức chân tay

Nhiệt vẫn là biện pháp hỗ trợ giảm đau hữu ích nếu dùng đúng cách. Thay vì tự ý chườm nóng, bạn hãy ghi nhớ 4 nguyên tắc sau đây:

1. Kiểm tra nhiệt độ trước khi chườm

Không bao giờ dùng nước quá nóng hoặc nguồn nhiệt trực tiếp lên da. Hãy thử nhiệt độ bằng vùng da lành có cảm giác bình thường như cẳng tay. Nhiệt độ vừa phải, dễ chịu là mức an toàn nhất.

2. Không chườm nóng khi đang tê bì, mất cảm giác

Khi bàn chân xuất hiện tê bì bất thường, tuyệt đối không tự chườm nóng hay ngâm chân nước nóng. Đây là dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Việc xác định nguyên nhân gây tê bì rất quan trọng. Điều trị sớm giúp phòng ngừa các tổn thương nặng hơn về sau.

3. Giới hạn thời gian và theo dõi da thường xuyên

Mỗi lần chườm chỉ nên kéo dài khoảng 15 đến 20 phút. Trong lúc chườm, cần quan sát da thường xuyên để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Nếu da đỏ rát, phồng rộp hoặc đau tăng, phải dừng ngay lập tức.

4. Không đắp lá, thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng tổn thương

Khi da đã bị tổn thương, tuyệt đối không tự ý đắp lá hay thuốc dân gian. Các chất không rõ thành phần có thể gây kích ứng hoặc bội nhiễm. Chúng không thay thế được việc chẩn đoán và điều trị y tế.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường. Những dấu hiệu cần lưu ý gồm:

  • Tê bì bất thường kéo dài không rõ nguyên nhân ở bàn chân.
  • Sưng nóng đỏ, phỏng nước hoặc đổi màu da bất thường.
  • Đau tăng dần, chảy dịch hoặc có mùi hôi từ vết thương.
  • Dấu hiệu nghi ngờ hoại tử như da đen, tím tái.

Kết luận

Vụ việc ông L.V.K. là bài học đắt giá về thói quen tự chườm nóng tại nhà. Chỉ vì chườm nóng sai cách khi tê bì hai bàn chân, ông đã phải trả giá đắt. Ông trải qua nhiều lần phẫu thuật cắt lọc tổ chức hoại tử. Một bàn chân của ông bị mất 3 ngón. Cả hai bàn chân phải tái tạo bằng vạt vi phẫu. Ca mổ kéo dài từ 5,5 đến 6 giờ đồng hồ. Khi có dấu hiệu tê bì, đau nhức bất thường, hãy đi khám sớm.